Socialemediaverbod is buiten proportie

Sociale media zijn een communicatiemiddel. Een verbod hierop gaat te ver, betoogt Christiaan Alberdingk Thijm.

De rechter heeft een man uit Noord-Holland een verbod opgelegd om sociale media te gebruiken (NRC Handelsblad, 22 januari). Op Facebook, Hyves en Blogspot had de man zijn ex-partner beschuldigd van prostitutie en seksueel en kindermisbruik. De rechter bepaalde dat de man de beledigende teksten moest verwijderen en dat hij zijn socialemediaprofielen een jaar moet sluiten.

Dit vonnis is uniek. Niet eerder heeft de Nederlandse rechter een verbod opgelegd om sociale media te gebruiken. De rechter verwierp het verweer van de man dat een dergelijk verbod buitenproportioneel is.

Natuurlijk wordt er misbruik gemaakt van sociale media. Onlangs werd de Britse Lord McAlpine via Twitter nog beschuldigd van seksueel misbruik van minderjarigen. Hij kondigde aan procedures te starten tegen de duizenden mensen die hem ten onrechte hebben beschuldigd.

De normen die we in acht nemen bij het gebruik van sociale media moeten veelal nog worden ontwikkeld. We moeten ons realiseren dat sociale media communicatiemiddelen zijn, net als de telefoon en e-mail.

Het socialemediaverbod dat de Amsterdamse rechter heeft opgelegd, komt neer op een verbod om een communicatiemiddel te gebruiken. Als de man de telefoon had gebruikt om zijn ex-partner te beledigen, zou de rechter dan ook de man hebben verboden te telefoneren?

Het gebruik van communicatiemiddelen wordt beschermd door de vrijheid van meningsuiting – een grondrecht. Een beperking van deze vrijheid is pas geoorloofd als er geen minder verstrekkende maatregelen voorhanden zijn en als de maatregel proportioneel is in verhouding tot het doel dat de rechter nastreeft.

Dit verbod kan deze strenge toets niet doorstaan. Minder verstrekkend was een verbod geweest op de publicatie van beledigende teksten, op straffe van een (hoge) boete.

Het preventief filteren van berichten door providers is geen oplossing. Zo’n controle is technisch niet mogelijk en kan niet worden verwacht van tussenpersonen. Het Europese Hof van Justitie heeft in 2012 bepaald dat sociale netwerken niet aansprakelijk zijn voor wat de gebruikers erop zetten. Wel kan van aanbieders van sociale media worden verwacht dat ze ongeoorloofde berichten verwijderen nadat deze bij hen zijn gemeld.

Sociale media zijn een vast onderdeel geworden van ons dagelijks leven. Ruim eenderde van de Nederlanders brengt één tot twee uur per dag door op sociale media. Dit aantal zal stijgen. Rechters moeten heel terughoudend zijn met het verbieden hiervan.

Christiaan Alberdingk Thijm is advocaat en docent, gespecialiseerd in informatierecht.

    • Christiaan Alberdingk Thijm