Simpele en briljante dans

De beste dansvoorstelling van het vorig seizoen, ‘Sideways Rain’ van Guilherme Botelho, is weer te zien in Nederland.

Het was een complete verrassing, de openingsvoorstelling van Springdance 2011. Maar weinigen hadden ooit gehoord van de Braziliaanse choreograaf Guilherme Botelho (1963), zijn in Zwitserland gevestigde gezelschap Alias was nog nooit in Nederland geweest en vrijwel niemand kende zijn werk. Maar na een goed uur waren Botelho, zijn dansers en de choreografie Sideways Rain doorgestoten naar een favorietenstatus. Op het jaarlijstje dans van deze krant stond hij bovenaan.

Het concept van Sideways Rain, dat nu een kleine tournee door Nederland maakt, is doodsimpel en minimalistisch. En tegelijk ontroerend, briljant, betoverend en enorm toegankelijk. Dat laatste was ook verrassend. Hedendaagse dans heeft immers het imago moeilijk te zijn.

Botelho’s creatie is het tegenovergestelde. Dansers bewegen ieder ongeveer 250 keer van links naar rechts over het toneel, in een onstuitbare stroom? Aanvankelijk als ongewervelden kronkelend over de vloer, of als een rups in- en uitvouwend, om geleidelijk over te schakelen naar billenschuiven, kruipen, rollen, draaien, voorover hellend rennen om niet te vallen en, ten slotte, beheerst in een regelmatige pas voort hollen – is dat niet het verhaal van de evolutie?

Darwins evolutietheorie, én Botelho’s eigen liefde voor joggen, vormden het uitgangspunt.

Wie naar Sideways Rain kijkt, ziet niet alleen in versneld tempo hoe de mens zich uiteindelijk oprichtte. Het is het verhaal van het leven zelf, van relaties, van aardse beslommeringen en de tijd die doortikt, onaangedaan en onverbiddelijk. En van het individu. Want na verloop van tijd verschuift de aandacht van de toeschouwer automatisch van de groep naar afzonderlijke dansers en hun persoonlijke bewegingsstijlen.

De een is helder en secuur, waarbij alle stadia in een sequentie duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn – waar die hand op de vloer, wanneer die voet, in welke hoek de torso – terwijl bij anderen alles in elkaar overvloeit en een flow ontstaat die geen weerstand lijkt te ontmoeten. Zo wordt een enorme rijkdom en variëteit van menselijke beweging onthuld, simpele menselijke beweging waaraan niet al te veel artistieke stilering te pas lijkt gekomen.

Dat laatste is natuurlijk schijn, want de afwisseling van tempi en timing van sommige bewegingen is het resultaat van een geniale dosering. Als de eerste mens ineens rechtop staat, is dat bijna schokkend, en als twee dansers elkaar aanraken, lijkt de tijd te bevriezen.

De elektronische compositie van Murcof (Fernando Corona) draagt bij aan de sfeer en de sensatie van oneindigheid. Dans en muziek trekken de toeschouwer mee, want wij zijn het zelf, die daar strompelen en rennen. Allemaal in dezelfde richting, steeds vooruit? Ons aller toekomst, het levenseinde. In Botelho’s choreografie voelt dat als een natuurlijke bestemming.

Toegegeven, zo begrijpelijk, geraffineerd eenvoudig en ontroerend is niet alle hedendaagse dans. Maar die bestaat dus wel.

Compagnie Alias/Guilherme Botelho met Sideways Rain, vanaf 24/1 (Den Haag). Tourinfo: www.alias-cie.ch

    • Francine van der Wiel