Jozef Van Ruyssevelt etst drijfzand voor je ogen

Jozef Van Ruyssevelt, etser. T/m 3 maart in het Grafisch Atelier, Boschveldweg 469, ’s-Hertogenbosch. Do t/m zo 13-17u. Inl: gadenbosch.nl ****

Het werk van de Vlaamse kunstenaar Jozef Van Ruyssevelt (1941-1985) wint in Nederland aan bekendheid. Het Rijksmuseum verwierf een paar jaar geleden zijn complete grafische oeuvre. Maar het mooie van etsen is dat er meerdere afdrukken van zijn, en Van Ruyssevelts erfgenamen sturen de resterende exemplaren graag de wereld in. Op een bescheiden overzicht van zijn grafiek in Den Bosch zijn de etsen voor schappelijke prijzen te koop.

Van Ruyssevelt maakte dramatische prenten van ondramatische onderwerpen. Interieurs met stoelen en kasten, stillevens met flessen en potplanten. In de ets Zicht in het atelier (1979) komt nog een beetje licht van buiten binnen, dat flauwtjes in een gelakte kast weerschijnt. Verder hangt er in het vertrek een dikke schemering van arceringen. Je knijpt je ogen toe om door die etslijntjes heen te kijken, maar ze staan steeds dichter bij elkaar, het wordt naar de hoeken toe steeds donkerder. De schaduwen onder de kast en in de open haard zijn fluwelige zwarte gaten. Drijfzand voor je turende blik.

Soms is er tussen al dat zwart ineens iets wat wit oplicht. Zoals het glazen tafelblad in Glas op glas (1980). Voor die lichtplek staat in de schaduw een fruitschaal met drie vruchten, aan de middelste vrucht zit een blaadje dat pikzwart tegen het wit silhouetteert. Zo staat er tegenover het lichte altijd iets zwaars.

Van dichtbij blijkt dat blaadje trouwens geen strakke omtreklijn te hebben: het lijkt een uit stof geknipte vorm waarvan de randen rafelen. En waar zit dat blaadje nou precies aan vast: een kleine appel? Een mandarijn? Van Ruyssevelts grafiek is een en al suggestie. Je herkent in grote lijnen een stilleven of interieur, maar de details blijven ongedefinieerd. Hoe veel hij ook dicht arceerde, hij liet vooral van alles open.