Franse hashtag heet nu ‘mot-dièse’ - wie verzint Nederlands alternatief?

Nederlandse taalpuristen hebben moeite met het stijgend aantal Engelse woorden in onze taal. In Frankrijk kent men het taalpurisme ook. Daar gebruiken Franse politici sinds gisteren het woord ‘hashtag’ niet meer – tot algehele hilariteit van Franse twitteraars.

De Franse president Hollande bekijkt de trending #mot-dièses. Foto Reuters / Robert Pratta

Nederlandse taalpuristen hebben moeite met het stijgend aantal Engelse woorden in onze taal. De woorden ‘e-mail’, ‘smartphone’, of zelfs een woord als ‘grip’ (dat volgens sommigen eigenlijk in echt Nederlands ‘greep’ moet zijn) nemen de taal over, maar daar is niet zo veel aan te doen. De meesten leggen zich daar maar bij neer.

In Frankrijk kent men het taalpurisme ook. Daar gebruiken Franse politici sinds gisteren het woord ‘hashtag’ niet meer - tot algehele hilariteit van Franse twitteraars.

Franse Onze Taal bepaalt: chewing-gum is machouillon

Dat in Frankrijk alle programma’s nog worden nagesynchroniseerd, weet iedereen die onlangs nog in een Frans hotel probeerde een serie als Friends te volgen. Ook zijn Franse radiostations volgens de wet verplicht om een groot aandeel aan Franstalige muziek te draaien.

Maar ook daar komt de Engelse taal steeds meer op. Engelse liederen overspoelen de radio, waardoor het steeds moeilijker wordt om zich aan de quota te houden. En steeds meer Fransen willen de originele versies van films en series horen, met een stijgend aantal films in originele versie in bioscopen tot gevolg.

Franse taalpuristen weigeren zich neer te leggen bij de anglisering van de taal. De Académie française, die sinds 1635 bestaat, is grof gezegd het equivalent van het Nederlandse Genootschap Onze Taal, en bepaalt, definieert en stimuleert de Franse taal.

Een e-mail moet volgens haar regels eigenlijk een courriel (naar ‘courrier’ voor post, met de ‘el’ voor ‘électronique’) heten. Een ‘chewing-gum’ (kauwgom) zou machouillon moeten heten (naar ‘macher’ voor kauwen) en een podcast baladodiffusion (een ‘baladeur’ is een walkman). En een smartphone zou volgens deze regels een ordiphone moeten heten (naar het woord voor computer ‘ordinateur’).

Hashtag heet nu mot-dièse

Sinds gisteren heeft het Frans ook een eigen woord voor de op Twitter gangbare ‘hashtag’ - het trefwoord dat op het medium achter een hekje staat - schrijft de NRC-correspondent voor Frankrijk vandaag in de krant. Het Journal officiel van de Franse staat publiceerde gisteren een nieuwe verordening voor de hashtag.

Vanaf nu heet de hashtag in officiële Franse overheidsdocumenten mot-dièse, wat staat voor woord-hekje:

“Een mot-dièse (mannelijk enkelvoud) is een “betekenisvolle reeks letters zonder spatie die begint met het symbool # (hekje), die een interessegebied aangeeft en wordt toegevoegd aan een boodschap door zijn opsteller teneinde opsporing te vereenvoudigen”, meldt de commissie die de Franse taal moet behoeden voor anglicismen in de Franse staatscourant, overigens zonder het microblognetwerk Twitter expliciet bij naam te noemen.

Tweets heten in het bericht overigens ook ‘minimessages’.

Het woord wordt waarschijnlijk geen succes

Franse twitteraars maakten zich op het medium erg vrolijk over het nieuwe woord. Het woord ‘croisillon’ zou al lang informeel op Twitter worden gebruikt om de hashtag in het Frans aan te duiden, terwijl niemand mot-dièse (tot nu toe) ooit op Twitter had gebruikt.

Franse twitteraars verbazen zich over het nieuwe woord voor hashtag. Screenshot zoekresultaten Twitter

Franse twitteraars verbazen zich over het nieuwe woord voor hashtag. Screenshot zoekresultaten TwitterFranse twitteraars verbazen zich over het nieuwe woord voor hashtag. Screenshot zoekresultaten Twitter

Cynisch noemen twitteraars het een typisch Franse superieure klassetoevoeging aan de taal, en vragen ze zich af waarom mensen hiervoor betaald worden. ‘Laten we Twitter dan ook maar ‘cui-cui’ gaan noemen’, stelt iemand voor (naar het tsjilp-geluid dat een vogel maakt). Het sociale netwerk is ook in Frankrijk erg populair - de Franse taalpurist sinds gisteren niet echt meer.

Mot-dièse is geen #

#mot-dièse is echter niet ‘trending’ op Twitter. Dat kan ook niet, want het woord bestaat uit twee delen, terwijl een mot-dièse uit een aan elkaar geschreven woord moet bestaan. Mot-dièse is zelf dus geen mot-dièse.

De Franse Commissie voor terminologie en neologismen die dit nieuwe woord heeft bedacht, benadrukt dat ze het woord niet heeft verzonnen om internetgebruikers lastig te vallen, maar om aan de Franse grondwet te voldoen. Die bepaalt dat ieder officieel document in het Frans moet zijn geschreven.

De enige hier genoemde Franse term voor Engelse woorden die ook echt regelmatig wordt gebruikt, is courriel voor e-mail. Steeds meer Engelse woorden dringen toch door tot het Franse woordenboek - gebruik gaat toch boven de wens van een eigen woord voor alles.

Frankrijk is uiteraard niet het enige land waar de taalpurist die bang is dat de eigen taal het onderspit delft af en toe met creatieve voorstellen komt. Ook bijvoorbeeld in het Arabisch kent met eigen alternatieven voor woorden als ‘telefoon’.

Een Nederlands #kruiswoord?

Op Twitter tieren de Nederlandse alternatieven voor de hashtag ondertussen ook welig, ziet onze hoofdredacteur Peter Vandermeersch:

Twitter avatar pvdmeersch peter vandermeersch hekjegesprekje en uitlegkruisje vind ik wel mooi #hashtag.
Twitter avatar pvdmeersch peter vandermeersch suggesties als praatkruis, vindertje, hekmerk, volghaakje, hetiket, tweetiket, zoekhekje. als Nederlands woord voor #hashtag stromen binnen

Met reacties als:

Twitter avatar jorisvanparys jorisvanparys @pvdmeersch loensplusje ?
Twitter avatar wimvank wim van klaveren @pvdmeersch spuikruis?
Twitter avatar Wvdl001 Werner Vanderleen @pvdmeersch aangezien wij niet zo’n taalpuriteinen zijn, #hashtag is ok voor ons.

Misschien komen de puristen van Onze Taal binnenkort ook nog met het #kruiswoord, #hekjegesprekje, #uitlegkruisje, #praatkruis, #volghaakje of #tweetiket? Doe in de comments hieronder suggesties voor onze eigen #mot-dièse.

    • Anouk van Kampen