Belastingparadijs NL

Water stroomt naar het laagste punt. Geld ook. Maar Nederland is niet alleen een centrum van fiscale en verwante financiële dienstverlening geworden omdat wij een laagland zijn. Nederland doet als thuishaven van multinationals als Shell en Philips al decennia zijn best om een interessant en profijtelijk vestigingsland te zijn voor buitenlandse investeerders. Niet alleen voor wie hier fabrieken, distributiecentra en verkoopkantoren wil vestigen, maar ook voor een financieringsmaatschappij of een Europese fiscale holding.

In de wandeling heet de tweede categorie brievenbusmaatschappijen. Soms wordt het wat denigrerende verkleinwoord gebruikt. Brievenbusmaatschappijen en fiscale holdings staan in een kwade reuk. De associatie met strafbare belastingontduiking is gemakkelijk gelegd. Of dat zo is, en om hoeveel geld het dan gaat, laat zich niet precies becijferen. Zo gaat dat met illegale activiteiten.

Hetzelfde geldt voor de vraag in welke mate het gaat om legale belastingontwijking, doordat een internationaal bedrijf gebruikmaakt van het feit dat belastingregels in verschillende landen verschillende uitkomsten hebben en Nederland een belasting verlagende tussenschakel kan zijn. Nederland heeft een netwerk van belastingverdragen met andere landen en vindt het normaal dat de Belastingdienst vooraf afspraken maakt met internationale ondernemingen over het belastingtarief dat zij moeten betalen bij specifieke transacties. Samen met een goed georganiseerd rechtssysteem draagt dit bij aan de positie van Nederland als aantrekkelijk vestigingsland. Hoe groot de bijdrage is van de fiscale dienstverleners, is onderwerp van onderzoek dat op korte termijn klaar is.

In afwachting daarvan zijn twee conclusies te trekken. De Nederlandse positie als internationaal fiscaal centrum staat niet meer onder druk van landen als Ierland, die nog soepeler zijn, maar van crisislanden. Sinds de eurocrisis en de leegloop van de staatskassen, komt de kritiek van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Portugal.

Zij zien het voordeel van Nederland als hun eigen nadeel. Hun burgers moeten nu extra belasting betalen en instemmen met zware bezuinigingen omdat hun multinationals hun belastingaanslag weten te ‘optimaliseren’. Met dank aan Nederland.

Het kabinet mag zijn ogen daarvoor niet sluiten. Staatssecretaris Weekers (Financiën, VVD) zegt terecht dat wijzigingen alleen internationaal, om te beginnen in Europa, tot stand gebracht kunnen worden. Meer samenwerking en informatie-uitwisseling tussen nationale belastingautoriteiten én stringentere controle moeten in de tussentijd helpen het internationale bedrijfsleven ervan te doordringen dat ook zij hun rechtmatige deel moeten bijdragen.