Apple is even niet meer zo'n hype

Apple heeft moeite te voldoen aan de vraag naar iPads en iPhones. De klanten zijn hongerig als altijd maar beleggers denken dat de Applehausse over zijn hoogtepunt is.

De indrukwekkende groeispurt die Apple in 2007 inzette begint te haperen. Het hightech sprookje van het meeste waardevolle bedrijf ter wereld wordt verstoord door productieproblemen en de opmars van Android-apparaten.

Tot voor kort stonden nieuwe iPhones (sinds 2007) en iPads (sinds 2010) in het voetlicht. Zij stuwden de comeback van Apple en dwongen andere bedrijven op hun knieën.

Maar gadgets zijn even bijzaak: het draait nu om verkoopcijfers. En die stelden teleur. Apples winst (13,1 miljard dollar) nam in het afgelopen kwartaal amper toe. De omzetgroei (54,5 miljard dollar, 18 procent meer) haalde het niet bij voorgaande jaren.

De beurskoers kelderde al van 700 dollar in september 2012 naar minder dan 500 dollar. Investeerders lieten Apple gisteren in de handel na het sluiten van de beurs verder vallen tot 463 dollar.

Apple verkocht in het afgelopen kwartaal, met de belangrijke decembermaand, 47,8 miljoen iPhones en 22,9 miljoen iPads. Dat hadden er meer kunnen zijn maar door problemen met de productie kon Apple niet aan de vraag voldoen, aldus topman Tim Cook.

‘Uitverkocht’ is een leuke marketingkreet, als klant koop je er bar weinig voor. Apple verslikte zich in de grote hoeveelheid nieuwe producten die in het najaar werden aangekondigd. De iPhone 5 was ondanks kritiek op de nieuwe kaartsoftware niet aan te slepen. Dat geldt ook voor de iPad mini en de nieuwe iMac.

De leveranciersketen heeft moeite het hoge tempo bij te benen. Het in productie nemen van nieuwe gadgets kost Apple sowieso meer geld. Terwijl de druk om snel producten uit te brengen alleen maar toeneemt.

Het succes van Samsung – met name diens Galaxy SIII smartphone – bewijst dat consumenten meer keuze willen in prijs en schermformaat. Terwijl Apples concurrenten gigantische telefoons maken van 5 inch (bijna 13 centimeter) en groter, is de iPhone slechts in twee maten verkrijgbaar: kleiner en nog kleiner.

Komt Apple dit jaar met een voordelige iPhone op de proppen, of één met een groter scherm? Cook wil in ieder geval niet goedkoop doen: „We zouden overal wel een Apple-logo op kunnen plakken en daardoor meer verkopen. Maar we willen alleen goede producten maken.”

Apples mobiele gadgets beslaan driekwart van de omzet. Zodra er gekozen wordt voor een goedkoper product, zoals de iPad mini, gaat dat ten koste van de winstmarge. Die mini kwam er omdat goedkope Android-concurrenten van Google en Amazon te snel terrein wonnen.

De keuze tussen marktaandeel en marge blijft lastig. Apple heeft een tweede economie gebouwd met de App Store (40 miljard downloads, 800.000 apps) en de iTunes Store. Dat leverde afgelopen kwartaal 3,7 miljard dollar omzet op. Ook webdienst iCloud slaat aan en via chatdienst iMessage worden per dag ruim twee miljard berichten verstuurd. Dat voelen de telecomproviders in hun teruglopende sms-inkomsten.

Het geoliede systeem van winkel en webdiensten vergt een brede acceptatie van iOS, het mobiele besturingssysteem van Apple. De teller staat nu op 500 miljoen iOS-apparaten. Dat is veel, maar Android heeft de potentie om veel groter te worden. Rechtszaken konden de opmars van Googles besturingssysteem tot nu toe niet stoppen.

Ook Microsoft zet alles op alles om zijn relevantie in de mobiele wereld terug te winnen. De softwaremaker moet wel, want de vraag naar gewone Windows-pc’s daalt. Zelfs Apple merkt dat de iPad de verkopen van gewone computers kannibaliseert. Het aantal verkochte iMacs en MacBooks daalde fors.

Cook wuift de bezwaren van korte termijnbeleggers weg. Hij verwacht dat de problemen met leveranciers dit voorjaar zijn opgelost. En de topman vertrouwt op de Chinese markt, waar de omzet met 60 procent groeide en het aantal verkochte iPhones verdubbelde.

Apples omvang blijft indrukwekkend. De cashpositie van 137 miljard is onovertroffen en vergeleken met de 54 miljard dollar kwartaalomzet steken Google (14,4 miljard), Samsung (schatting: 8,3 miljard) en Microsoft (schatting: 21 miljard) schril af.

Maar iets blijft er jeuken. Innovatie gaat verder dan een grotere iPhone of een kleinere iPad. Apple-fans smachten naar een nieuwe i-gadget: sinds Cook in 2011 de leiding overnam van wijlen Steve Jobs, is er geen apparaat geïntroduceerd dat een compleet nieuw marktsegment zou kunnen veroveren.

Er gaan al lang geruchten over een Apple tv-scherm, de heilige graal van Jobs. Cook houdt het vaag. Begrijpelijk, want tv-fabrikanten maken nu bijna allemaal verlies op hun toestellen. Tegen zoveel malaise helpt zelfs geen Apple-logo.

    • Marc Hijink