Ook Dolfje is tegen pesten

Overal duiken acties op tegen pesten. Goed bedoeld, maar de vraag is of het helpt, zegt de expert. „Pesten is een groepsproces.”

Amsterdam. Paul van Loon wilde al langere tijd iets doen tegen pesten. Met behulp van Dolfje Weerwolfje, de hoofdpersoon van de populaire reeks kinderboeken van de succesvolle auteur. Dolfje, de jongen die met volle maan een weerwolfje wordt, is anders dan andere kinderen. Een soort antiheld. „Zolang hij over Dolfje schrijft, krijgt Paul al brieven van kinderen die gepest zijn”, zegt een woordvoerder van de schrijver. „Ze schrijven dat ze zich in Dolfje herkennen en dat de boeken hen door moeilijke periodes hebben gesleept.”

Deze week gaat de Dolfje Weerwolfje-campagne tegen pesten van start. Met een lesbrief voor leraren (concrete manieren om in de les aandacht aan pesten te besteden), een prijs voor de school die het beste antipestplan maakt, en individuele prijzen voor kinderen met goede ideeën.

Het is niet het enige recente initiatief tegen pesten. Nadat eind vorig jaar kort na elkaar twee jonge mensen zelfmoord pleegden, naar eigen zeggen omdat ze gepest werden, is er veel publieke aandacht voor pesten. De Dolfje-campagne was toen al geruime tijd in voorbereiding, andere zijn een directe reactie op de zelfmoorden. Zoals de website van Jamai Loman en Fred van Leer, gepestmaartrots.nl, die vooral lotgenotensteun wil bieden. Zowel musicalster Loman als stylist Van Leer werd vroeger gepest. Ze roepen nu anderen op, ook publieke personen, daarvan verslag te doen. „Wij willen met onze verhalen bereiken dat bij degenen die gepest worden, het BESEF komt dat het beter wordt!”

Ook Marije Kat en Lindy Robles waren getroffen door de dood van Tim Ribberink, een gepeste jongen die in november zelfmoord pleegde. Zo zelfs, dat ze diezelfde avond nog besloten actie te ondernemen, zegt Kat. De vriendinnen zijn de initiatiefnemers van de groene polsbandjes met de tekst You Are Good. Ze hebben beiden ervaring met de gevolgen van pesten. Dat wisten ze niet van elkaar, hoewel ze elkaar goed kennen. „Ik kwam erachter dat Lindy vroeger erg gepest is”, zegt Marije Kat. „En zij hoorde van mij dat mijn broer gepest is. Dat heeft hij jarenlang voor zichzelf gehouden.”

Kat en Robles willen pesten vooral onder de aandacht brengen. Met de bandjes, die bij winkelketens als Zeeman en vanHaren, en op hun eigen website youaregood.nl te koop zijn. „Dat bandje is niet de oplossing. Maar het kan wel bijdragen aan het bewustzijn. Het kan pesten bespreekbaar maken, zodat pesters kan worden uitgelegd wat de gevolgen van pesten kunnen zijn. En dat de gepeste weet dat het oké is om erover te praten.”

De opbrengst gaat naar de Kindertelefoon en Sensoor, een hulplijn voor volwassenen. „We willen pesten voorkomen. Maar mensen die er al mee te maken hebben, moeten iemand hebben om mee te praten. Dat kan bij die organisaties.”

Hoe sympathiek ook, het effect van deze acties is twijfelachtig, zegt René Veenstra. Hij is hoogleraar sociologie in Groningen en doet onderzoek naar groepsprocessen bij pesten. „Dit soort acties zal maar weinig uithalen. Pesten is een groepsproces, en je hebt de groep nodig om het op te lossen. Zolang er niets gebeurt aan de normen in de klas, en pesten leuk en statusverhogend is voor de dader, gaat het pesten gewoon door.”

Ja, zegt Veenstra, dit soort publieke aandacht kan helpen scholen, leraren en overheid het probleem serieus te laten nemen. Maar het is niet genoeg en niet zonder gevaar. „Het risico is dat men denkt dat er zo veel tegen pesten gebeurt, dat ze het niet meer hoeven aan te pakken. Terwijl de politiek nu juist een keuze moet maken.”

De hoogleraar doelt op de „wildgroei” aan antipestprogramma’s, waar de overheid duidelijkheid in moet scheppen. „Het gros van die programma’s is niet goed genoeg. Geen training van leraren, geen concrete lesvoorstellen, geen aanwijzingen wat je moet doen als het toch fout gaat.” De overheid moet scholen stimuleren om programma’s te gebruiken die werken, zegt Veenstra.

Wellicht wordt zijn oproep gehoord. Deze maand informeert staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, VVD) de Kamer hoe hij pesten wil aanpakken, en welke rol de overheid daarin moet hebben.

    • Elsje Jorritsma