Netanyahu’s vergissing

Benjamin Netanyahu, premier van Israël, dacht een slag te slaan door de parlementsverkiezingen te vervroegen, van oktober 2013 naar gisteren, 22 januari. Zijn coalitie zou versterkt uit de bus komen, dacht hij. Hij heeft zich vergist. De uitslag, tevens een afstraffing voor opiniepeilers en analisten die voorbarige conclusies trokken, leverde een patstelling op.

De Knesset telt straks ruwweg twee blokken van zestig zetels, als de voorlopige uitslagen een juist beeld geven. Op een of andere manier moet daaruit een regeringscoalitie worden geformeerd. Een voortzetting van de huidige rechtse samenwerking is onlogisch.

Weliswaar werd de combinatie Likud-Yisrael Beiteinu, aangevoerd door Netanyahu, weer de grootste; met een teruggang van 42 naar 31 zetels leed zij een groot verlies. Desondanks is een coalitie zonder de partij van Netanyahu niet voor te stellen. Maar de uitslag noopt de premier eerder naar het centrum dan naar rechts te kijken. Dan komt hij de verrassende winnaar van deze verkiezingen tegen: Yesh Atid (Er Is Een Toekomst), een nieuwe partij, aangevoerd door voormalig televisiepresentator, ex-acteur en columnist Yair Lapid. Zijn partij is in één klap de tweede van het land geworden.

En daaruit kan de buitenwereld enige hoop koesteren – hoop, niet te verwarren met optimisme – voor de positie van de Palestijnen en voor het mogelijk openbreken van het onder Netanyahu stilgevallen vredesproces. Want hoewel Atid niet vaak is opgevallen door heldere standpunten, moet hij weinig hebben, anders dan Likud-Beiteinu, van samenwerking met de kleinere orthodox-Joodse partijen en is hij er voorstander van de besprekingen met de Palestijnen te heropenen. Die zijn nu geblokkeerd mede als gevolg van Netanyahu’s nederzettingenpolitiek.

Het is maar waar Lapid de prioriteit zal leggen bij coalitieonderhandelingen. De Palestijnse kwestie was in de verkiezingsstrijd nauwelijks een onderwerp; die ging veel meer over binnenlandse problematiek en de groeiende sociale tegenstellingen. Misschien komt zo zelfs de hier en daar bijna afgeschreven Arbeidspartij in beeld; zij won twee zetels.

Welke coalitie er ook komt, het zal een regering worden van een land waarvoor het gevaar van groeiend isolement dreigt. De ‘Arabische Lente’ heeft weliswaar enkele dictators de kop gekost, wat toe te juichen is; de instabiliteit in het Midden-Oosten is er alleen maar groter op geworden. Net als de vijandigheid jegens Israël. Dat zich bovendien door zijn opstelling in de Palestijnse kwestie vervreemdt van de Verenigde Staten (en de Europese Unie). Als de gecompliceerde verkiezingsuitslag bijdraagt aan een bijstelling van de buitenlandse politiek van Israël, dan is dat dus winst.