Netanyahu de grootste, maar verliest - ‘regering centrumrechts’

Lapid, leider van de nieuwe partij Yesh Atid is de grote winnaar. Hij haalt zo'n negentien zetels en is daarmee de tweede partij. Foto Reuters / Ammar Awad

Met 99 procent van de stemmen geteld lijkt het erop dat premier Benjamin Netanyahu van Israël een nieuwe regering kan gaan vormen. Hij scoorde wel slechter dan verwacht.

Netanyahu’s Likud-Yisrael Beiteinu-coalitie haalt zo’n 31 zetels van de 120 zetels tellende Knesset. Hij is de grootste, maar krimpt flink in: in het vorige parlement had zijn coalitie er 42. Ook in de opiniepeilingen scoorde hij beter.

Waarschijnlijk coalitie met Lapid

Met zijn traditionele bondgenoten van nationalistische en religieuze partijen zou hij misschien net een meerderheid halen van 61 zetels, maar dat is een erg wankele coalitie. Zijn meest waarschijnlijke coalitiepartner is de seculiere centrumpartij Yesh Atid van tv-presentator Yair Lapid die onverwacht goed scoorde: zo’n 19 zetels. Lapid heeft tijdens de verkiezingen gezegd alleen aan een regering deel te nemen die economisch hervormt en bereid is de vredesonderhandelingen met de Palestijnen te hervatten.

Netanyahu zei vanmorgen een “zo breed mogelijke coalitie” te willen vormen. Hij gaf ook enkele van zijn pijlers aan voor een derde termijn: het omstreden systeem van vrijstellingen voor ultra-orhodoxe joden hervormen en streven naar “echte vrede” met de Palestijnen. Hij zei het niet letterlijk, maar de boodschap leek bestemd voor Lapid, denkt persbureau AP. Ook onze correspondent Leonie van Nierop verwacht dat de eerste telefoontjes die kant op zullen gaan:

“Netanyahu is flink overeind gebleven. Lapid is de grootste winnaar, met hem zal Netanyahu dan ook het eerst contact zoeken. Ik denk dat er serieus gepraat gaat worden over rechts, met Lapid en de extreemrechtse partij Joods Huis van Benett. Ik verwacht een centrumrechtse coalitie.”

Felle strijd links en rechts

Anders dan de peilingen voorspelden deed links het goed deze verkiezingen. Maar een linkse coalitie komt er niet, zegt Van Nierop:

“Als je de partijen grof tussen links en rechts zou verdelen, staat het nu 60-60. De definitieve uitslag is nog niet bekend, dus dat kan nog wat verschuiven. Maar met zestig zetels kun je geen coalitie vormen. Links zou nooit kunnen regeren, want daarvoor hebben ze de Arabische partijen nodig.”

Wie is Lapid?

De tweede partij en grote winnaar is Yesh Atid is vorig jaar opgericht door tv-presentator Yair Lapid. Van Nierop schreef vorig jaar naar aanleiding van zijn beslissing de overstap van tv naar politiek te maken een profiel over hem. Hij is een publiekslieveling, schreef ze, meermaals verkozen tot meest sexy Israëliër. Hij speelde rollen in enkele speelfilms, en hij schreef romans en thrillers. Maar duidelijke standpunten ontbreken:

“Yair Lapid wordt omschreven als rustig, voorzichtig, beheerst. Bedachtzaam, charmant en ruimdenkend. Een zionist, een seculier, een Jood. „De ultieme Israëliër.” Maar alle profielen en commentaren blijven hangen op de vraag: wat wil hij? Lapid heeft namelijk niet alleen nog geen partij, leden of programma, hij mist ook duidelijke standpunten. Als presentator ontving hij allerlei gasten die hij met professioneel neutraal gelaat bevroeg. En in Lapids geval is de vraag stellen níét hem beantwoorden. In zijn wekelijkse column zoekt Lapid altijd precies het midden. Hij uit zich vrij vaag en oppervlakkig.”