Macht koopt macht

Democratie is een methode om ideeën te laten strijden en machtswisselingen te bevorderen. De Nederlandse overheid stimuleert financieel echter een status-quodemocratie, waar de dominante partijen de beste kansen hebben de grootste te blijven omdat zij het meeste geld ontvangen.

Zonder subsidie was de VVD niet snel de grootste partij van Nederland geworden. Sterker: zonder subsidie had de VVD misschien niet meer bestaan. Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid beschikbaar geld een goede voorspeller is voor toekomstig politiek succes. Partijen als de VVD en de PvdA krijgen elk zo’n drie miljoen euro per jaar voor hun organisatie, tien maal meer dan de totale giften. Zelf ben ik lid van deze partijen door G500. Belastingbetalers betalen meer aan de partijen dan ik als lid. Hun deel is 52 euro, dat van mij 44.

Nieuwkomers, uitdagers van de status quo, staan op grote achterstand. Je krijgt pas geld als je zetels in de Tweede Kamer hebt. Elke zetel is zo’n 55 duizend euro waard, de eerste zetel zelfs 250 duizend euro. Het aantal zetels bepaalt voor 80 procent je subsidie, je leden zo’n 20 procent. De zittende macht wordt dus meer beloond dan nieuwkomers. Daarnaast ontvangt zij nog afdrachten (bij de PvdA bijvoorbeeld 5,5 procent) van de verdiensten uit de politieke baantjesindustrie die tientallen miljoenen euro’s groot is.

De overheid zou elke beweging of partij gelijke kansen moeten bieden, qua zendtijd, geld en personeel. Dan bestaat het verschil enkel nog uit de ideeën, de mensen die eraan meedoen en hun vermogen eigen geld op te halen. Zo kunnen partijen op eerlijke basis met elkaar strijden.

Doen we dit niet, dan komen er in Nederland amper nieuwe partijen bij. De enige uitzonderingen op de regel zijn de SP, PVV en de Partij voor de Dieren. Dit zijn voorbeelden van partijen met een schimmige financiering. Ze zijn naar verluidt toegetreden tot de macht door koffertjes met zwart geld uit Amerika of Israël, vuilniszakken vol geld uit communistisch China of met hulp van een miljonair.

In het buitenland, Egypte en Colombia bijvoorbeeld, steunt de Nederlandse overheid minderheden financieel om tegenwicht te kunnen bieden aan dominante meerderheden. In Nederland betalen we echter de status quo het meest zodat zij de status quo kan blijven.

In deze column onderzoekt Sywert van Lienden de achterkant van politiek Den Haag en probeert hij politieke structuren bloot te leggen. Op nrc.nl kun je hem helpen, met tips, cijfers en ervaringen.

    • Sywert van Lienden