opinie

    • Hans Beerekamp

Inzoomen op historie

Kennedy in Berlijn (1963): Mystères d’archives (Canvas).

Terwijl in de Bondsdag Angela Merkel en François Hollande de vijftigste verjaardag van het Élyséeverdrag vierden, besteedde ARTE viereneenhalf uur aan elk denkbaar aspect van heden, verleden en toekomst van de Frans-Duitse vriendschap, immers de bestaansreden van de tweetalige zender.

We zagen de achterdocht tussen Charles de Gaulle en Konrad Adenauer omslaan in voorzichtig respect, we hoorden Daniel Cohn-Bendit over Frans en Duits voetbal praten,konden flauwtjes glimlachen om een parodie op de huidige politici in cut-out animatie en beleefden zelfs een terugblik vanuit 2063 in een jazzy amusementsprogramma.

Het interessantst was wellicht nog de beeldanalyse van archiefmateriaal. Na het tekenen van het verdrag in 1963 wil De Gaulle Adenauer omarmen, maar die deinst terug, om zachtjes door zijn chef-protocol teruggeduwd te worden.

Dit procedé van inzoomen op en nader analyseren van oud beeldmateriaal is inmiddels een specialisme van ARTE. Het werd uitbundig toegepast in de serie Mystères d’archives: wat gebeurde er nu precies bij het bezoek van Marilyn Monroe aan de Koreaanse Oorlog, de crash op het circuit van Le Mans en de kroning van Elizabeth II?

Canvas zendt de serie nu ook uit. Gisteren werd het bezoek van president John F. Kennedy aan Berlijn in juni 1963 ontrafeld. Daar hoor je doorgaans alleen nog over vertellen dat het zinnetje Ich bin ein Berliner een lidwoord te veel bevat, zodat de president feitelijk zei dat hij een koffiebroodje was.

Spannender is zijn reactie op de Oost-Duitse propagandaleuzen voor de Brandenburger Tor en Checkpoint Charlie of de aanwezigheid alom van geallieerde bezettingsautoriteiten. Ook interessant: tijdens de rijtoer stond Kennedy aan de rechterkant, wegens een rugblessure uit de Tweede Wereldoorlog. Naast hem in het midden, protocollair de beste positie, stond niet de christen-democratische bondskanselier Adenauer, maar de populaire sociaal-democratische burgemeester Willy Brandt. Die sprak wel Engels, dus Kennedy zag het graag zo, maar moest het wantrouwen van Adenauer wel op andere momenten van het bezoek compenseren, zo laat een beeldanalyse zien.

Kennedy wilde een bres slaan in de nieuwe Europese vriendschap en oogstte meer succes met zijn vier woorden dan De Gaulle met zijn vele redevoeringen in vlekkeloos Duits. Maar de driehoek van twee assen bestaat nog steeds en is weer actueel.

    • Hans Beerekamp