'Ik schreeuwde het wereldleed eruit'

Zangeres Liesbeth List besefte voor het eerst dat ze zelf oorlogsslachtoffer was na het zien van Les Uns et les Autres in 1981.

SONY DSC

„Ik liep op straat van bioscoop Tuschinski naar huis en begon hartstochtelijk te huilen. Ik had net de film Les Uns et les Autres (1981) gezien, over hoe de Tweede Wereldoorlog het lot van slachtoffers en hun kinderen bepaalde. Voor het eerst besefte ik dat ik ook een oorlogsslachtoffer was. Ik was veertig en had mijzelf tot dan toe nooit als slachtoffer gezien. Want in de oorlog was ik heel jong, en ik kon mij niets herinneren van het jappenkamp destijds.

„Mijn moeder heeft heel erg geleden in die oorlog. Op haar 29ste pleegde ze zelfmoord, vlak na de bevrijding. Samen met mij wachtte ze op Sri Lanka op de boot, waar mijn vader ons vond. Volgens mijn theorie heeft mijn moeder net zolang gewacht met de beëindiging van haar leven totdat mijn vader bij ons was, zodat ze zeker wist dat Ellie (ik dus) zou worden gered. Via de brieven die ik later las, zag ik dat ze misbruikt was. Daardoor was ze volledig apathisch geworden en kon niet meer.

„Tijdens het kijken van Les Uns et les Autres zat ik alleen maar te denken: ‘Oh wat een fantastische film.’ Pas toen ik naar buiten liep kwam het besef, en ik schreeuwde het leed van de hele wereld eruit. Dat besef was niet eerder gekomen, omdat ik heel jong was toen mijn vader me wegdeed, en op mijn zevende bij mijn adoptieouders op Vlieland terechtkwam. Ik was allang blij met een nieuwe papa en mama. In de puberteit heb ik ook niet echt over mezelf nagedacht.

„Ik heb alles na die film pas echt kunnen verwerken, omdat ik toen pas begreep dat ik bij een groep mensen hoorde die kinderen zijn van slachtoffers, en dus zelf slachtoffers. Daarna heb ik nagedacht, nagedacht, nagedacht, maar ik kreeg mijn vader en moeder er niet mee terug. Toch besefte ik ook dat ik niet de enige ben, I’m one of those. Ik was niet alleen, en ik ben niet alleen.

„Les Uns et les Autres heb ik nooit meer gekeken, maar ik moest die film duidelijk nog eens zien om schoon te worden, om dingen te begrijpen. Ik kan me niet heel veel meer herinneren van het verhaal, maar door het thema van de film heb ik mezelf vragen gesteld en antwoorden gekregen. Toen was ik geschoond van het leed van de wereld, mijn leed.”

    • Kris Derks