Ik heb een goed idee. Kunt u wat missen?

Crowdfunding, geld inzamelen via internet, gaat dit jaar echt doorbreken. Wie een idee heeft, gaat niet naar de bank, maar zoekt zelf investeerders. Zoals gebeurde bij het Pebble-horloge dat vanaf vandaag verkrijgbaar is.

Hij is er. En hij doet het ook nog. De Pebble, een horloge dat in contact staat met je smartphone, waarmee je e-mail, sms’jes, Twitter en Facebook-berichten kunt lezen op je pols.

Het digitale horloge, dat vandaag naar de eerste klanten gaat, is bijzonder. Niet zozeer het horloge zelf, maar vooral de manier waarop het is gefinancierd. De Pebble is het resultaat van crowdfunding, een publieke inzamelingsactie via website Kickstarter. Op deze site presenteren ondernemers een plan en halen ze geld op. Met voldoende voorinschrijvingen (‘backers’) wordt een idee uitgevoerd.

Pebble, een Canadees bedrijf, is ook een beetje van ons. Oprichter Eric Migicovsky bedacht het horloge toen hij een jaartje Industrieel Ontwerpen studeerde aan de TU Delft. Zijn million dollar idea bedacht Migicovsky op de fiets. „Ik kon niet, zoals Nederlanders doen, tegelijkertijd fietsen en op mijn telefoon kijken”, zegt hij.

Toen Migicovsky zijn horloge op 11 april vorig jaar op Kickstarter zette, hoopte hij op 100.000 dollar. Uiteindelijk haalde de Pebble omgerekend bijna 10 miljoen dollar aan investeringen op: Kickstarters meest succesvolle product ooit.

De Pebble is één van de vele ideeën die zonder crowdfundingsites als Kickstarter, Indiegogo of voordekunst.nl altijd bij een idee waren gebleven. Net zoals de nieuwe spelcomputer Ouya (6,5 miljoen euro opgehaald): een kubusvormige console, die draait op in beginsel gratis computerspellen. En de 7 miljoen euro die het project De Windcentrale ophaalde om twee windmolens in Delfzijl te kunnen kopen. De 5.500 Nederlandse huishoudens die hierin investeerden, hebben vanaf dit jaar elektriciteit van hun eigen molens.

Dat zijn de grote crowdfundsuccessen. Er zijn ook talloze kleine projecten die zijn gerealiseerd met hulp van vaak kleine donaties. Vooral veel boeken, films, cd’s en kunstprojecten. Of mensen die geld zoeken om hun persoonlijke dromen te verwezenlijken, zoals de 9-jarige Jadyn, die vecht tegen een hersentumor. Ze haalde op Indiegogo 2.500 dollar op om samen met haar moeder haar idool actrice Selena Gomez te kunnen ontmoeten.

Crowdfunding groeit hard: dit jaar verdubbelen bestedingen en het aantal crowdfundsites, verwacht investeerder LDJ Capital. Volgens schattingen wordt dit jaar tussen de 2,2 en 4,5 miljard euro wereldwijd aan crowdfundprojecten besteed op 1.400 websites.

Ook Nederlanders hebben crowdfunding ontdekt. Uit onderzoek van adviesbureau Douw & Koren dat vandaag wordt gepresenteerd, blijkt dat vorig jaar in Nederland 14 miljoen euro via crowdfunding werd gefinancierd, bijna zes keer zoveel als in 2011. De Windcentrale neemt de helft van dit bedrag voor zijn rekening.

Eén van de belangrijkste verklaringen: banken geven steeds minder makkelijk een lening en ondernemers moeten het geld direct bij de klant halen. Crowdfunding is daarmee een nieuw voorbeeld van wat internet als beste kan: cut out the middle man. Consumenten en producenten vinden elkaar rechtstreeks. Zoals de platenlabels, reisbureaus, uitgeverijen en nieuwsmedia al merkten: luisteraar en muzikant, hotel en reiziger, of lezer en boekenschrijver hoeven niet per se meer bij elkaar gebracht te worden door een tussenpersoon.

Internetondernemer Erwin Blom schreef een boek over crowdfunding. In een café in Amsterdam liggen drie gadgets voor hem op tafel, allemaal door internetfans voorgefinancierd. Een polsband waar je een kleine iPod op kan klikken (handig voor tijdens het hardlopen). Een iPhone in een houder gemaakt van keihard plastic, onverwoestbaar bij vallen. En een laptop, met foto’s van een driesnarige zelfbouwgitaar die hij samen met zijn dochter in elkaar zette.

Blom voelt zich medeverantwoordelijk voor het succes van de drie producten, vertelt hij. Het ene exemplaar dat hij kocht, maakt hem mede-investeerder. „Jouw succes is mijn succes. Zonder jou was dit product er nooit geweest. Dat gevoel wil ik hebben”, zegt Blom.

Blom heeft ook een Pebble besteld. Daar heeft hij lang op moeten wachten, want Pebble is bijna aan haar eigen succes ten onder gegaan. Als de iPad succesvoller is dan verwacht, opent Apple een extra productielijn in China. Maar Pebble wist niet hoe het de plots 85.000 voorinschrijvers van het horloge moest bedienen. „We hadden gedacht via Kickstarter een horloge voor duizend, tweeduizend mensen te maken”, zegt medeoprichter Rahul Bhagat van Pebble. „Die zouden we zelf kunnen produceren in Californië. Maar voor zo’n grote oplage moesten we de productie in het buitenland doen.”

Dat is het risico van crowdfunding. Want wie betaalt je geld terug als de Pebble er niet komt? Kickstarter wil dergelijke grote projecten liever niet meer uitvoeren, laat een woordvoerder doorschemeren. Maar officieel commentaar wil Kickstarter niet geven.

„Ze waren niet echt blij met ons. Het was de eerste keer dat ze met een echt grootschalig project te maken hadden”, zegt Bhagat van Pebble. „Maar uiteindelijk is Kickstarter tevreden, want ze krijgen 5 procent van alles wat ze binnenhalen.” Bhagat legt uit dat er intussen restricties zijn ingevoerd zodat Kickstarter niet in een online winkel voor early adopters verandert. Zo mogen op de website alleen foto’s en video’s van werkende producten worden getoond, simulaties en artist impressions zijn uit den boze.

De jonge oprichters van Pebble bereiden zich al voor op de volgende stap. Iets dat op het eerste gezicht lijnrecht tegenover het romantische idee van crowdfunding lijkt te staan: ze zoeken het grote bedrijfsleven op. Aan een horloge dat op internet een hit is, valt tenslotte nog veel meer te verdienen. Op de gadgetbeurs CES in Las Vegas deze maand moest Pebble de investeerders van zich afslaan. „We moeten nog een hoop leren. Meestal houden we de boot af”, zegt Bhagat. „Gelukkig hebben we mentoren die zeggen dat we voorzichtig moeten zijn.”

Het kan ook niet anders, meent Erwin Blom. Alleen grote investeerders hebben écht marketingslagkracht, productielijnen en contacten. Want als een idee echt groot wordt, laten de grote bedrijven zich niet zomaar door een crowdfundprojectje passeren. Blom: „Alleen een grote multinational kan van een succes een echt groot succes maken.”