Heliumballonnen in het Concertgebouw uit protest

Vrijdag verstoorde hij het verjaarsconcert van het Concertgebouw door een ballon op te laten met een alarm. Morgen trekt hij zijn oeuvre in als componist. Cornelis de Bondt protesteert.

Waarom verstoorde u als componist het Concertgebouwconcert?

„Je kunt ook zeggen: we hebben het Concertgebouw een prachtig verjaardagscadeau gegeven. Hans Ferwerda, de organisator van de AAA-serie, had mij uitgenodigd om iets voor het programma Schandalig! te maken. Hij vond het jammer dat er tegenwoordig geen schandalen meer zijn. Iedereen heeft het over die première van Le Sacre du Printemps. Wat verwacht je dan, als je mij om een bijdrage vraagt? Dat ik helemaal niets ga doen?”

Wat gebeurde er precies?

„Het was een vierdelig werk, als een klassieke symfonie. ’s Middags hadden we al twee performances gedaan, samen met onder anderen saxofonist Yedo Gibson. In het Concertgebouw lieten we tussen twee stukken door een heliumballon met een alarm los. We wilden onze kritiek op het kunstbeleid vormgeven met een metafoor. Na afloop van het concert stond het vierde deel gepland, waarmee alles duidelijk zou worden, maar dat werd afgelast. Men was boos.”

De onaangekondigde miniopera van Willem Jeths tegen de bezuinigingen kreeg ovationele bijval.

„Zo’n geënsceneerde interventie vind ik echt te flauw voor woorden. Natuurlijk is een echt schandaal tegenwoordig niet meer mogelijk, maar dit raakt aan mijn bredere kritiek op de muziekpraktijk. Er wordt niet vanuit de muziek gedacht, maar vanuit een marketingoverweging: schandaal als entertainment. Het moet wel gezellig blijven. Nergens in het programma of in de toelichtingen was sprake van de Notenkrakersactie van 1969 [jonge componisten verstoorden een concert van Haitink in Concertgebouw, doel: meer waardering voor modern klassiek] – toch het Nederlandse muziekschandaal bij uitstek. En het begin van onze geroemde ensemblecultuur. Onze actie was een kleine hommage daaraan.”

Ook een handige publiciteitsstunt voor uw concert donderdag.

„Natuurlijk. Maar samen met Martijn Padding ga ik al vanaf 2004 de boer op om deze kritiek aanhangig te maken. Zodra toenmalig staatssecretaris Medy van der Laan over cultureel ondernemerschap begon, kon je al voorzien dat dit zou gaan gebeuren: de boel saneren. Maar kunst gaat niet om geld. Ik heb niets tegen vermaak, maar vermaak en kunst zijn verschillende dingen.”

Na de première van donderdag 24 januari trekt u al uw werk terug. Het wordt helemaal niet meer gespeeld. Waarom zo radicaal?

„Ik heb geen andere optie. Als ik het niet doe, geef ik mijn muziek over aan de markt en dan wordt ze vergiftigd. Ik doe dit om mijn werk te beschermen. Een samenleving zou verantwoordelijk moeten zijn voor onderwijs, kunst en wetenschap. Wanneer de staat zich terugtrekt uit de kunst is dat een aanslag op de beschaving.”

‘Rond De Bondt’, afscheidsconcert van De Bondt en Radio Kamer Filharmonie, do 24 jan, 20.15 u. Live op Radio 4. Inl: www.muziekgebouw.nl