Fans steken samen geld in hip horloge

‘Crowdfunding’, geld inzamelen via internet, breekt dit jaar echt door. Wie een idee heeft, zoekt zelf investeerders. Zoals bij het Pebble-horloge.

Digitaal horloge Pebble is het succesvolste crowdfundproject van de Amerikaanse website Kickstarter.

Hij is er. En hij doet het ook nog. De Pebble, een horloge dat in contact staat met de smartphone, waarmee de drager e-mail, sms’jes, Twitter- en Facebook-berichten kan lezen op de pols.

Het digitale horloge, dat vanaf vandaag naar de eerste klanten gaat, is bijzonder. Niet zo zeer het ding zelf, maar vooral de manier waarop het is gefinancierd. De Pebble is het resultaat van crowdfunding, een publieke inzamelingsactie via de Amerikaanse website Kickstarter. Op dit platform presenteren ondernemers een plan en halen ze geld op om hun product of dienst te realiseren. Met voldoende voorinschrijvingen (backers) wordt een idee uitgevoerd.

De Pebble, een Canadees initiatief, is ook een beetje Nederlands. Oprichter Eric Migicovsky bedacht het horloge toen hij een jaar industrieel ontwerpen studeerde aan de TU Delft. Zijn million dollar idea had Migicovsky op de fiets. „Ik kon niet, zoals Nederlanders doen, tegelijkertijd fietsen en op mijn telefoon kijken.”

Toen Migicovsky zijn Pebble in april vorig jaar op Kickstarter zette hoopte hij op 100.000 dollar. Uiteindelijk haalde de Pebble 10 miljoen dollar (bijna 8 miljoen euro) op aan investeringen; het is Kickstarters succesvolste product ooit.

De Pebble is één van de vele ideeën die zonder crowdfundingsites als Kickstarter of Indiegogo altijd bij een idee waren gebleven. Net zoals de spelcomputer Ouya (6,5 miljoen euro opgehaald): een kubusvormige console om met name gratis games te spelen. En de 7 miljoen euro die het project Windcentrale ophaalde om twee windmolens in Delfzijl te kunnen kopen. De 5.500 Nederlandse huishoudens die in het project investeerden hebben daarmee vanaf dit jaar elektriciteit van hun eigen windmolens.

Dat zijn de grote successen. Maar er zijn ook talloze kleinschalige projecten die zijn gerealiseerd met hulp van bescheiden donaties. Die betreffen vooral boeken, films, cd’s en kunstprojecten. Of mensen die geld zoeken om hun persoonlijke dromen te verwezenlijken, zoals de negenjarige Jadyn, die vecht tegen een hersentumor. Ze haalde op Indiegogo 2.500 dollar op om samen met haar moeder haar idool, actrice Selena Gomez, te ontmoeten.

Crowdfunding groeit hard: dit jaar verdubbelen de bestedingen en het aantal crowdfundingplatformen, volgens de Amerikaanse investeringsmaatschappij LDJ Capital. Volgens schattingen wordt dit jaar tussen 2,2 en 4,5 miljard euro wereldwijd aan crowdfundingprojecten besteed op 1.400 websites.

Ook Nederlanders hebben crowdfunding ontdekt. Uit onderzoek van adviesbureau Douw & Koren dat vandaag wordt gepresenteerd blijkt dat vorig jaar in Nederland 14 miljoen euro via crowdfunding werd geïnvesteerd, zes keer zoveel als in 2011. De Windcentrale neemt de helft van dit bedrag voor zijn rekening.

Eén van de belangrijkste verklaringen: banken geven steeds minder makkelijk een lening en ondernemers moeten het geld direct bij de klant halen. Crowdfunding is daarmee een nieuw voorbeeld van wat internet als beste kan: cut out the middle man. Consumenten en producenten vinden elkaar rechtstreeks. Zoals platenlabels, reisbureaus, uitgeverijen en nieuwsmedia al merkten: de verbinding tussen luisteraar en muzikant, hotel en reiziger, of lezer en schrijver hoeven niet per se bij elkaar gebracht te worden door een tussenpersoon.

Internetondernemer Erwin Blom schreef een boek over crowdfunding. In een café in Amsterdam liggen drie gadgets voor hem op tafel, allemaal door internetfans voorgefinancierd. Een polsband waar je een kleine iPod op kan klikken (handig tijdens het hardlopen). Een iPhone in een houder gemaakt van keihard plastic, onverwoestbaar bij vallen. En een laptop, met foto’s van een driesnarige zelfbouwgitaar die Blom samen met zijn dochter in elkaar zette.

Blom voelt zich medeverantwoordelijk voor het succes van de drie producten, vertelt hij. Het ene exemplaar dat hij kocht maakt hem mede-investeerder. „Jouw succes is mijn succes. Zonder jou was dit product er nooit geweest. Dat gevoel wil ik hebben”, zegt hij.

Blom heeft ook een Pebble besteld. Daarop heeft hij lang moeten wachten, want Pebble is bijna aan haar eigen succes ten onder gegaan. Als de iPad succesvoller is dan verwacht, opent Apple een extra productielijn in China. Maar Pebble wist niet hoe het de plots 85.000 voorinschrijvers van het horloge moest bedienen.

„We dachten via Kickstarter een horloge voor duizend, tweeduizend mensen te maken”, vertelt medeoprichter Rahul Bhagat van Pebble op de consumentenelektronicabeurs CES in Las Vegas. „Die zouden we zelf kunnen produceren in Californië. Maar voor zo’n grote oplage moesten we de productie in het buitenland doen. Dat kostte extra tijd.”

Dat is het risico van crowdfunding. Wie betaalt je geld terug als de Pebble er niet komt? Kickstarter wil dergelijke grote projecten liever niet meer uitvoeren, laat een woordvoerder doorschemeren. Maar officieel commentaar wil het niet geven.

Rahul Bhagat van Pebble legt uit dat er restricties zijn ingevoerd zodat Kickstarter niet in een webwinkel voor early adopters verandert. „Ze waren niet echt blij met ons. Het was de eerste keer dat ze met een echt grootschalig project te maken hadden”, zegt Bhagat. „Maar uiteindelijk is Kickstarter tevreden, want ze krijgen 5 procent van alles wat ze binnenhalen.” Bhagat legt uit dat er intussen restricties zijn ingevoerd om Kickstarter ‘gezond’ te houden. Zo mogen op de website alleen foto’s en video’s van werkende producten worden getoond, simulaties en artist impressions zijn uit den boze.

De jonge oprichters van Pebble bereiden zich voor op de volgende stap. Iets wat op het eerste gezicht lijnrecht tegenover de romantiek van crowdfunding lijkt te staan: ze zoeken het grote bedrijfsleven op. Aan een horloge dat op internet een hit is, valt tenslotte nog veel meer te verdienen. In Las Vegas deze maand moest Pebble de investeerders van zich afslaan. „We moeten nog een hoop leren. Meestal houden we de boot af”, zegt Rahul Bhagat. „Gelukkig hebben we mentoren die zeggen dat we voorzichtig moeten zijn.”

Het kan ook niet anders, meent Erwin Blom. De grote investeerders hebben écht marketingslagkracht, productielijnen en contacten. Want als een idee werkelijk groot wordt, laten de grote bedrijven zich niet zomaar door een crowdfundprojectje passeren. Blom: „Alleen grote multinationals kunnen van successen echt grote successen maken.”