Een strengere Balie a.u.b.

Advocaten vormen een onmisbare schakel in de rechtsstaat. Hun vakmanschap, onafhankelijkheid en integriteit staan mede borg voor een eerlijke rechtsgang. Vaak kan de burger de rechten die hem toekomen alleen maar effectueren met hulp van een advocaat. Die mag, nee moet, daarom volstrekt partijdig kunnen zijn, discreet, deskundig en volledig betrouwbaar. Om advocaten te beschermen hebben zij recht op geheimhouding en op verschoningsrecht. En om deze privileges te kunnen controleren, zijn zij onderworpen aan strenge gedragsregels.

Daar wringt het dus en al vrij lang. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat het interne toezicht op de advocatuur niet afdoende functioneert. Er zijn te veel incidenten geweest met advocaten die voor verleidingen bezweken, ontspoorden of hun positie misbruikten.

Het kabinet reageerde daarop met een voorstel voor onafhankelijk extern toezicht op de advocatuur, benoemd door de overheid. Daarbij komt dus de onafhankelijkheid van de advocatuur in gevaar. De externe toezichthouder zou op advocatenkantoren dossiers mogen inzien, er gegevens kopiëren, plaatsen betreden en inlichtingen vorderen. Dat is een vorm van overheidstoezicht die een onbevangen, volstrekt vrije advocatuur bedreigt. Een inbreuk op vrije advocatuur is vergelijkbaar met een beperking van de vrijheid van meningsuiting.

De verwoede pogingen die de landelijke Orde van Advocaten sindsdien doet om het toezicht in eigen beheer te versterken verdienen dan ook alle steun. Als de advocatuur zijn eigen zaken op orde brengt kan de overheid (weer) plaatsnemen op de laatste rij, waar ze hoort. Het eindrapport dat adviseur Hoekstra gisteren uitbracht over het interne toezicht van de Orde, moet dan ook in dit licht worden beoordeeld. En dat luidt dat de Orde niet snel genoeg is.

Rapporteur Hoekstra noemt 2013 het jaar van de waarheid en dat lijkt een understatement. Er is nog te weinig zichtbaar van de goede voornemens. ‘Pro-actief toezicht’? Het moet eigenlijk nog van de grond komen. Zijn suggestie in deze krant om de regionale dekens feitelijk fulltime in dienst te nemen van de Orde als toezichthouders, schudt de balie hopelijk wakker. Dat kost namelijk veel geld. Wat heeft de advocatuur zelf eigenlijk over voor zijn onafhankelijkheid? De balie groeit al jaren in omvang, evenals de problemen met integriteit en kwaliteit. De landelijk deken Jan Loorbach noemde op BNR Nieuwsradio onlangs nog de toename in éénmanskantoren een gevaar voor de kwaliteit. De tijd van een vrijblijvende standsorganisatie die een branche van eigenwijze individualisten wat laat zwemmen, lijkt wel voorbij.