De nieuwe bonus: geen loonsverlaging

Veel bedrijven gaan in de lonen snijden. Dat kan op verschillende manieren. Maar onthou: beknibbel nooit op het kerstpakket.

Welja, na zoveel slecht arbeidsmarktnieuws krijgen we in de eerste maand van het jaar ook nog het vooruitzicht dat veel bedrijven gaan snijden in de personeelskosten. Bron: de consultants van Towers Watson, die 62 Nederlandse bedrijven vroegen naar de plannen voor 2013.

De helft van de ondernemingen zei: we gaan bezuinigen, bijvoorbeeld door salarisverhogingen te schrappen. Maar hoe kunnen werknemers toch nog worden beloond voor goede prestaties als het geen geld mag kosten?

Op basis van enkele recente voorbeelden: soms op ongemakkelijke manieren, soms precies zoals het boekje voorschrijft.

1 Geen loonsverhoging, maar tenminste geen verlaging.

IT-bedrijf Cap Gemini vroeg twee weken geleden zo’n vierhonderd oudere werknemers salaris in te leveren. Nu klanten niet meer de hoofdprijs willen betalen voor geboden diensten, zouden vooral oudere werknemers meer verdienen dan ze binnen brengen.

Het bedrijf is daarmee de kop van jut geworden in de discussie over demotie. Maar meer bedrijven vinden dat de salarissen van na de crisis lager moeten zijn dan die van vóór de crisis. Volgens SNS bank is bijvoorbeeld een deel van de salarissen in de financiële sector tot wel 15 procent te hoog.

Wordt verlaging normaal, dan wordt gelijk blijven de nieuwe verhoging. Weinig feestelijk bericht toch: ‘we zijn zo tevreden over je dat je je salaris mag houden’.

2 Loonsverhoging, maar dankzij verlagingen bij anderen.

De Britse staatssecretaris Michael Gove haalde zich afgelopen week de woede op de hals van bonden in de onderwijssector. Hij wil automatische loonsverhogingen afschaffen en docenten voortaan op prestatieloon zetten.

Een jaarlijkse toets moet dan de toegevoegde waarde van elke docent vaststellen. En jonge, gemotiveerde leraren kunnen eindelijk meer verdienen dan oudere krachten die sloffend van roosteruur naar roosteruur gaan – is het idee.

Vakbonden boos. In deze tijd van krapte voorzien ze een systeem ‘as likely to produce salary cuts as increases’: want bij een gelijkblijvend budget kan een docent pas meer verdienen als een ander eerst minder geld krijgt.

3 Geen loonsverhoging, wel eigendom.

Jonge start-ups hebben een foefje om meer of hoger gekwalificeerd personeel aan te nemen dan ze eigenlijk kunnen betalen: werknemers die het goed doen, krijgen een stuk van het bedrijf. Via bijvoorbeeld aandelen, opties of certificaten.

Toen in 2011 bij Koninklijk Besluit werd bepaald dat de loonkosten in België niet mochten stijgen (omdat de sociale partners niet tot een akkoord kwamen) stonden bedrijfsadviseurs daar klaar om zulke ‘achterpoortjes’ voor te schrijven.

Nadeel voor de werknemer: meestal gaat het om beursproducten en die zijn nu eenmaal nooit zonder risico. En de Belastingdienst komt een keer extra langs.

4Niet meer geld, wel meer complimenten en ontwikkeling.

Onderzoeker Norihiro Sadato toonde vorig jaar aan dat complimenten zorgen voor productievere werknemers. Heeft te maken met dopamine-afgifte in de hersenen. Vernuftig. Maar schrijft niet al elk basisboek voor managers voor dat waardering net zo belangrijk is als salaris?

Prijs prestaties, vier successen. Beknibbel niet op attenties als gebak of kerstpakketten, onderzocht de Human Capital Group afgelopen jaar. Want ‘een gemotiveerde medewerker maakt tenslotte het verschil in een organisatie’.

Ook zo’n moreelbooster is ontwikkeling. Volgens onderzoek van adviesbureau Aon Hewitt zou bijna een kwart van de Europese arbeidskrachten zelfs loon inleveren als daar een opleiding tegenover stond.