Parttime werken is goed voor vrouwen

Deeltijdbanen bedreigen de economische zelfstandigheid van vrouwen, vinden critici – maar ze helpen bij opvoeden, betoogt Beatrijs Smulders.

Uit onderzoeksgegevens van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) kwam naar voren dat drie miljoen vrouwen in Nederland parttime werken. Dit is meer dan in welk ander westers land dan ook. De Oeso is bevreesd dat deze groep vrouwen onder de armoedegrens terechtkomt, bijvoorbeeld bij een scheiding of als er een crisis toeslaat.

Hoofdredacteur Margriet van der Linden van Opzij deelt deze zorgen en bepleit zelfs een landelijke voorlichtingscampagne om vrouwen bewust te maken van dit dreigende onheil. Zowel in Opzij als in het tv-programma Buitenhof zette zij onlangs het debat over dit onderwerp in gang.

Natuurlijk is economische onafhankelijkheid heel belangrijk. Ik begrijp dat parttime werkende vrouwen financieel in de knel kunnen komen. Toch mogen enige nuances en andere waarden in dit debat niet onvermeld blijven.

Ik bestrijd dat de keuze om in het spitsuur van je leven tijdelijk parttime te gaan werken per definitie onverantwoord is. Vrouwen kunnen in Nederland bewust kiezen voor een parttimebaan, mét een partner met wie ze een samenwerkingsformule hebben; ze gaan niet bij voorbaat uit van een doemscenario met een relatievijandig toekomstbeeld. Zijn deze drie miljoen vrouwen naïef en weinig ambitieus, domweg omdat zij – al dan niet tijdelijk – een parttimebaan hebben? Het zo wegzetten van deze grote groep vrouwen getuigt van weinig realiteitszin en grove onderschatting.

Volgens de statistieken zijn Nederlandse vrouwen de meest gelukkige vrouwen ter wereld. Ze wonen in een van de rijkste landen ter wereld. Velen hebben een baan, weinig stress en een goede band met partner en kinderen. Bovendien is uit onderzoek gebleken dat Nederlandse kinderen de gelukkigste ter wereld zijn. Dit is geen toeval. De belangrijkste manier om kinderen gelukkig te maken, is om als ouder zélf gelukkig te zijn.

Nederlandse vrouwen zijn niet alleen gelukkig, maar tegelijk ook buitengewoon geëmancipeerd. Eigenzinnig kiezen ze de loopbaanplanning die bij hen past en waarbij ze zich niet laten uitputten, ondanks kleine kinderen. De meeste Nederlandse vrouwen kiezen voor kwaliteit van leven en laten zich niet misleiden – niet door de mannelijke arbeidsethos, die hen door anderen wordt opgedrongen, niet door sommige feministen, die hen wegzetten als verwende, luie, parttimeprinsesjes, en zeker niet door onheilsprofeten, die waarschuwen voor de gevolgen van de dolgedraaide consumptie-economie.

Parttime werken voor vrouwen met kleine kinderen zou juist bevorderd moeten worden, en wel omdat het voor jonge moeders op alle fronten gezonder is en omdat het van cruciaal belang is om zo veel mogelijk te investeren in de nieuwe generaties. Dit zou on the long run weleens meer topbanen voor vrouwen kunnen opleveren. Ik heb in mijn werk veel vrouwen uit allerlei segmenten van de samenleving ontmoet die korter gingen werken in de jaren dat ze kleine kinderen hadden. Later, toen de kinderen groter waren, hebben ze hun carrière weer opgepakt. Dit waren ook vrouwen met een baan als caissière bij Albert Heijn.

Gelukkig zijn er vrouwen met kleine kinderen, zéker in het segment hoger opgeleiden, die dolgraag fulltime willen blijven werken. Dit moet je doen als je hier het gelukkigst van wordt, maar iedereen met gezond verstand kan bedenken dat je als jonge moeder met een fulltime baan na verloop van tijd het gevaar loopt chronisch overbelast te raken, tenzij je het moederschap en de huishouding geheel of gedeeltelijk delegeert, of als je een huisman hebt.

Bij de meeste van deze vrouwen stijgt het water na verloop van tijd evenwel tot de lippen, ondanks het feit dat zij alles zo goed mogelijk proberen te regelen. Er ontstaat bovenmatige stress. Hierdoor verzwak je jezelf, met nadelige gevolgen voor zowel de werkprestaties als voor de sfeer in huis. Ik heb dit in ruim drie decennia als verloskundige zó vaak meegemaakt, zeker als er een tweede komt. Uiteraard zijn er op alle regels altijd weer uitzonderingen: bikkels die het wél allemaal moeiteloos kunnen opbrengen. Zij zijn in de minderheid.

Van der Linden ziet „een typisch Hollands calvinistisch schuldgevoel ten aanzien van de kinderen” als belangrijke reden waarom Nederlandse vrouwen na de komst van de kinderen massaal parttime gaan werken. Dit is een misvatting. Moeders met kleine kinderen én een fulltimebaan bouwen langzaam maar zeker een schuldgevoel op jegens zichzélf! Dit schuldgevoel is bijkans onvermijdelijk. Je pleegt roofbouw op jezélf, omdat je je moederlijke intuïtie en wezenlijke behoeften wegdrukt en zelfs verloochent. Je werkt gestaag toe naar chagrijn en ongeluk – een burn-out of een scheiding. Door deze roofbouw op jezelf creëer je juist waar Van der Linden zo voor waarschuwt: dat je er alleen voor komt te staan. Het is een self-fulfilling prophecy.

Overigens zie ik het glas liever als halfvol dan halfleeg. Een op de drie huwelijken mondt uit in een scheiding, maar twee van de drie blijven gelukkig gewoon intact!

Nu komen ook de ‘Plasterkkinderen’ om de hoek kijken, de kinderen die volgens minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) beter moeten worden opgevoed. Het zijn de hardwerkende ouders van deze groep kinderen die geen zin meer hebben in opvoeden als ze moe thuiskomen van hun werk. Natuurlijk willen ze graag quality time met hun kinderen, maar ze vinden het heel moeilijk om óók nog op te voeden en grenzen te stellen in de korte tijd dat ze ‘aanwezig’ zijn.

Ter compensatie worden de kinderen niet zelden grenzeloos verwend. Vaak missen hun ouders vervolgens de autoriteit om hun respect en manieren bij te brengen. De kinderen reageren zich af op school en op straat en gaan tekeer op internet. Het is een combinatie van emotionele verwaarlozing en verwendheid, met weinig respect voor autoriteit als gevolg. Overigens zijn kinderen die overlast bezorgen veruit in de minderheid. Het merendeel van de Nederlandse kinderen is, zoals gezegd, gelukkig en gedraagt zich goed.

Op je sterfbed vraagt helemaal niemand meer aan je hoeveel uur per week je hebt gewerkt. Wat dan telt, is levensgeluk en de liefde die je hebt ervaren met je partner, je kinderen en je vrienden.

Beatrijs Smulders is verloskundige en auteur.

    • Beatrijs Smulders