Nu spreekt Obama als een winnaar

Obama zal in deze termijn minder compromissen sluiten, liet hij merken in zijn rede. De schuld van de politieke verlamming legt hij bij de Republikeinen.

Barack Obama heeft bij zijn inauguratie de Republikeinen duidelijk gemaakt dat hij zich door zijn herverkiezing gesteund voelt om zijn progressieve politiek door te zetten.

Obama maakte met zijn inaugurele rede, gisteren, duidelijk dat hij zich zal inzetten voor gemeenschapszin en voor het verkleinen van de kloof tussen arm en rijk. Hij pleitte voor een sterke overheid, en besteedde een groot deel van zijn toespraak aan klimaatverandering. Hij is de eerste president die tijdens de inauguratierede homo-emancipatie als prioriteit noemde.

Vier jaar geleden riep Obama op de politieke tegenstellingen in Washington te laten varen. Deze keer sprak hij als een winnaar. Obama herinnerde de Republikeinen eraan dat hij de presidentsverkiezingen had gewonnen door consequent in de eerste persoon meervoud te spreken: „Wij, het volk, geloven niet dat vrijheid alleen bedoeld is voor de mensen die geluk hebben, en dat geluk er maar voor weinigen is. Wij herinneren ons de lessen van het verleden, toen vele schemerjaren in armoede werden doorgebracht.”

Obama legde de schuld voor de politieke verlamming in Washington bij zijn tegenstanders. „Grote uitdagingen komen op ons pad, en uitstel kunnen we ons niet veroorloven. We kunnen theater niet verwarren met politiek, of scheldpartijen met een redelijk debat.”

Voor de Republikeinen komt de harde taal van Obama niet als een verrassing. Sinds de crisis rond de ‘begrotingsafgrond’ geeft hij vrijwel niets meer toe aan de Republikeinen. Politiek analist Ezra Klein schreef in The Washington Post dat zijn houding nu is: „Ik ben de president, of je het leuk vindt of niet.”

Obama sprak voor circa 800.000 toeschouwers op het Capitool in Washington, nadat hem eerder de eed was afgenomen door opperrechter John Roberts.

Obama hield een pleidooi voor een grote, actieve overheid. Die is nodig, zei hij, om de Amerikaanse droom te verwezenlijken. Hij prees de sociale voorzieningen, zoals het dure pensioenstelsel – een belangrijk thema tijdens de verkiezingen: „Die [voorzieningen] veranderen ons niet in een land van profiteurs, ze maken het mogelijk om de risico’s te nemen die nodig zijn om dit land groots te maken.”

Een president kan bij een tweede inauguratie meer ideologisch stelling nemen. Obama is aan zijn laatste termijn bezig, en hoeft zich geen zorgen meer te maken om verkiezingen. Daarom veroorloofde hij zich meer vrijheid dan vier jaar geleden. Zo stond Obama onder meer stil bij een impopulair thema als klimaatverandering. Als dat genegeerd wordt, zei de president, „dan verraden wij onze kinderen en toekomstige generaties”.

De rede stond verder in het teken van de erfenis van Martin Luther King. Obama gebruikte Kings reisbijbel bij de eedaflegging. Hij citeerde uit een toespraak van King uit 1963: „Onze individuele vrijheid is onlosmakelijk verbonden met de vrijheid van iedere ziel op aarde.” Echo’s van de burgerrechtenbeweging waren te horen in het gebed dat werd uitgesproken door Myrlie Evers-Williams, de weduwe van een in 1963 vermoorde zwarte activist.

Obama bleef vaag over de manier waarop hij zijn progressieve agenda wil vormgeven. Meer zal duidelijk worden tijdens de State of the Union, op 12 februari, waarin hij zijn plannen presenteert aan het Congres. Tot die tijd is hij nog bezig met het samenstellen van zijn nieuwe kabinet en Witte Huis-staf.

    • Guus Valk