Medicijn, verheffing, kick

Johan van der Beek heeft zich bekeerd tot het raw-foodisme. Hij heeft een missie: de rest van de wereld overtuigen. Het rotsvaste geloof in de gelukzalige werking van voedsel.

A beansprout is seen in this picture illustration taken in Berlin June 6, 2011. The managing director of a German organic farm that might be at the centre of a deadly E.coli outbreak said on Monday he was baffled that his beansprouts are suspected of causing such devastation. German officials said on Sunday the beansprouts of Klaus Verbeck, the head of the "Gaertnerhof Bienenbuettel", could be the source of the EHEC bacteria (enterohaemorrhagic Escherichia coli) outbreak that has killed 22 and made more than 2,200 people ill across Europe. The farm has been shut, produce recalled and further test results are due on Monday. REUTERS/Pawel Kopczynski (GERMANY - Tags: FOOD HEALTH) REUTERS

Als een stralend middelpunt staat hij op de dansvloer, gekleed in wit. Johan van der Beek laat zich meevoeren op de extatische deephouse van de Chocolate Club, een zaterdagavond in Amsterdam voor mensen die alleen rauw, ongekookt voedsel eten. Hippe meisjes dansen blootsvoets om hem heen, tengere jongens met een knotje in hun haar bestellen muntthee aan de bar. Geen alcohol, geen drugs.

‘Zeg me wat je eet, en ik vertel je wie je bent.’ De uitspraak van de beroemde Franse kok Jean Anthelme Brillat-Savarin uit 1825 is nog altijd relevant. In voedsel zit betekenis, de weerspiegeling van een wereldbeeld in morele zin, zegt Louise Fresco, hoogleraar voeding aan de Universiteit van Amsterdam. Ze schreef er het onlangs verschenen boek Hamburgers in het paradijs over. Fresco beschrijft de verwarring die mensen de laatste jaren ervaren over wat ‘goed’ en ‘slecht’ eten is. Voedsel verloor in westerse landen zijn vanzelfsprekendheid, door de overvloed eraan en horrorverhalen over de bio-industrie. Als reactie kennen velen aan eten de betekenis toe die hele volksstammen er van oudsher aan geven: gezond, puur en ‘reinigend’ voor lichaam en geest, zoals Joden kosjer eten en moslims halal.

Het verklaart de massale populariteit voor seizoensgroenten, voor biologische kaas van de markt en voor ‘Puur en Eerlijk’-producten van Albert Heijn. Sommige mensen gaat daarin nog verder en schakelen gezondheid, ‘vitaliteit’, gelijk aan geluk. Zij lopen marathons, niet om gezonder te worden maar om een runners’ high te voelen, de extase die strenggelovigen in de Middeleeuwen bereikten op een waterdieet. Anderen vallen af aan de hand van boeken als Eet jezelf mooi, slank & gelukkig van Amber Albarda. Niet vanwege de kilo’s, maar om hun heilig geloof in de gelukzalige werking van voedsel.

Wie de overtreffende trap van ‘puur’ wil bereiken eet louter rauw, ongekookt. ‘Raw-foodisten’ vormen een kleine, langzaam groeiende groep in Nederland van naar schatting enkele duizenden mensen. Het is een gemeenschap van ‘voedselgelovigen’ die eten niet verhitten omdat ze geloven dat koken, bakken of braden de kracht van voedsel doodt. Voeding zien zij niet meer als eten, maar als een medicijn, dat hen beschermt tegen al het negatieve van de maatschappij.

Wie zo’n streng dieet wil volhouden, zegt Fresco, moet aan twee voorwaarden voldoen. Eén: heilig geloven in het dieet. Twee: een sterk verbondenheid met de groep voelen. Een gevoel van exclusiviteit: ‘wij’ tegen ‘de rest’. Wie deze mensen zijn?

Gelukzalig, verlicht bijna, neemt Johan van der Beek op de dansvloer nog een slokje van zijn chocoladesmoothie. Rauwe cacao, noten, bijenpollen, goji bessen, lijnzaad, maca. Als je er maar genoeg van drinkt word je licht in je hoofd. „Heerlijk!”

Asbest

Ooit, in een ander leven, ging het niet zo goed met Van der Beek. Hij woonde met vrouw en kinderen in Aalsmeer. Koophuis, twee auto’s en een boot. Toen zijn vrouw vreemdging, acht jaar geleden, stortte zijn wereld in. Hij ging nadenken. Wil ik dit leven wel? Van der Beek belandde op een „visuele rotonde” waarop hij de afrit niet vond. Alsof alles en iedereen altijd maar over hem heen liep.

De maat was vol toen hij in 2008, inmiddels alleenstaand, in zijn appartement in Amsterdam asbest ontdekte en de woningbouwvereniging geen actie ondernam. Hij wilde een vuist maken, de samenleving ter verantwoording roepen. Van der Beek kocht een vliegticket, deed zand in twee flesjes en toog naar Schiphol. In de taxfreezone toonde hij de flesjes en riep ‘asbest, asbest!’ Vier uur lang stond hij daar, afgeschermd. Tot een speciaal team van de marechaussee vond dat het genoeg was en hij werd neergeschoten. Een politiehond beet een deel van zijn oor af.

Na de actie wist hij waar hij het levensgeluk zoeken moest: dicht bij de natuur. Zonder stress en zonder ‘onnatuurlijk’ voedsel. Op internet maakte hij kennis met raw food-beweging. Van der Beek las over de Amerikaanse grondlegger An Wigmore, die als kind zag hoe haar zieke oma genas door een plantendieet. Hij zag YouTube-filmpjes van haar voormalig assistent Brian Clement, die na haar dood het hersteloord in Florida voortzette waar mensen zich voor duizenden euro’s met superfood en tarwegras laten genezen.

Hij las over Hollywood-sterren als Woody Harrelson en Demi Moore, die vol overgave vertelden over het dieet. Hij woonde lezingen bij van ‘nature boy’ David Wolfe, een hippie uit Los Angeles die met zijn vlotte babbel wereldwijd volle zalen trekt en sinds zijn bestseller Eating for beauty ook jonge vrouwen aan de rauwe groenten krijgt.

Al snel trad Van der Beek toe in de Amsterdamse rawfoodscene. Het bleek een groep van gelijkgestemden die zich afkeerden van al het ‘onnatuurlijke’ dat de westerse beschaving kenmerkt. Fastfood, UMTS-masten, de ‘geldeconomie’, de farmaceutische industrie. Hij ontmoette snelle ondernemers die van de ene op de andere dag hun extreme, hedonistische levensstijl hadden verruild voor een minstens zo hevig raw food-dieet. Hij leerde mensen kennen die ‘raw’ waren geworden na een depressie of een jarenlang ziekte. Raw food bleek een hele economie waarin velen er een eigen internetshop of health coach-praktijk op nahielden.

Van der Beek is nu helemaal een van hen. Zo werkt hij op de markt bij de voedselkraam van Diane Store, een Britse die in 2003 raw food in Nederland introduceerde. Hij werkt voor voedsel, niet voor ‘onnatuurlijk’ geld. Drie dagen in de week, want raw food is niet goedkoop – 50 euro voor een kilo sunwarrior eiwitten.

In zijn vrije tijd legt hij via Facebook contact met andere raw foodies. En eens in de maand ontmoet hij de hele scene hier, in de Chocolate Club. De dansavond werd zeven jaar geleden opgericht door een Amsterdamse feestorganisator die het leven van drugs en drank beu was en nu zelf in een commune in Costa Rica volledig nature is gegaan.

Chocoladesmoothie

Van der Beeks vrije dagen zien er nu zo uit: ’s Ochtends: om zeven uur opstaan, mediteren en in de woonkamer „supersetjes” met de gereedschapskist voor borst, rug en buik. Ontbijten met een liter bronwater, chia zaden, himalayazout en een schep moringa. Buiten lopen met de voeten in het gras om in contact te staan met de energie van de aarde.

’s Middags: een chocoladesmoothie maken en via internet contact met andere rawfoodies. Daarna een maaltijd van banaan, kiwi, appel, vijgen, dadels, rauwe chocolade en een B-12 pil – een noodzakelijke vitamine die in rauwe voeding ontbreekt. Als de zon schijnt naar buiten om elk streepje mee te pakken. Daarna een viernotenpasta met een eetlepel tijmhoning en kokosolie.

’s Avonds: meditatief hoelahoepen in de woonkamer, met zijn ogen dicht. Daarna een salade van drie soorten groenblad, rauwe seizoensgroenten, avocado en een moringadressing „voor volledige mineralisering”. Om tien uur naar bed.

Zijn nieuwe levensstijl hielp hem van zijn hooikoorts af, zegt Van der Beek. Hij barst nu van de energie. Geen lunchdip, geen ochtendhumeur. Hij leeft naar eigen zeggen zelfs zo gezond dat hij nauwelijks nog slaapt. Hij heeft het niet meer nodig: „Slaap is om te herstellen, maar ik heb niets om van te herstellen.”

Helemaal klaar met zijn ‘transitieproces’ is Van der Beek nog niet. Nu gaat het erom de rest van de wereld te overtuigen. Hoe? Misschien weer met zo’n actie als toen op Schiphol. „Daar heb ik best drie maanden celstraf voor over.”

    • Freek Schravesande