Column

In memoriam Jos de Beus

Goede docenten zijn zeldzaam. Als student heb ik heel wat werkgroepen gevolgd, en zelden waren die echt uitdagend en interessant. Veel docenten leken lesgeven te zien als een hinderlijke onderbreking van het eigen onderzoek.

Om de colleges te vullen, lieten ze studenten waanzinnig lange powerpointpresentaties houden. Op papers gaven ze nauwelijks feedback. Vreemd genoeg leidde dit nooit tot ontslag: docenten met een vast contract bleven tot hun pensioen op hun post, ook als ze abominabel lesgaven.

Een gunstige uitzondering was Jos de Beus, hoogleraar politieke theorie en politieke cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. Ik volgde een paar jaar geleden een werkgroep bij hem, over conservatisme. Zijn fascinatie voor een dergelijk onderwerp bleek niet alleen uit de geestdrift waarmee hij vertelde. Naar college nam hij stapels boeken mee die hij op dat moment aan het lezen was.

Hij begon de les met een verhaal over deze boeken en zei dan: „Ik zit met een puzzel en ik hoop dat jullie me kunnen helpen die op te lossen.” Wij voelden ons vereerd: de erudiete De Beus had onze ideeën nodig!

Terwijl wij hardop nadachten, maakte hij aantekeningen op het bord. Hij nam ieders interventie serieus, of deed in elk geval alsof. Daardoor was het minder eng om onaffe gedachten te formuleren. Denken was bij De Beus als spelen: je kon niets fout doen, je kon alleen maar beter worden.

Jos de Beus was iemand van wie ik geen zes wilde krijgen – hoewel me dat bij veel andere docenten niets uitmaakte. Bovendien bleef hij studenten als ik, die in veel dingen tegelijk geïnteresseerd waren en telkens halverwege papers van onderwerp veranderden, onvoorwaardelijk steunen. Zijn interessegebied was breed, hij dacht associatief en legde graag grote verbanden. Hij raadde boeken aan, die weer leidden tot nieuwe boeken en nieuwe gesprekken. Drie jaar geleden, toen hij ziek werd, is deze dialoog opgehouden.

Afgelopen woensdag is Jos de Beus, nog maar zestig jaar oud, overleden. Dat is niet alleen verschrikkelijk voor zijn familie, vrienden, collega’s en vakgenoten, maar ook voor de studenten die nooit les van hem zullen hebben.

Floor Rusman is redacteur en columnist van nrc.next.