Een nieuwe liberaal voor Merkel

Veteraan Rainer Brüderle is de nieuwe lijsttrekker van de Duitse liberalen. Hij moet de coalitie met Merkel veiligstellen.

Afgelopen vrijdag wilde Rainer Brüderle (67) niet praten over „ongelegde eieren”. De vraag was of de fractievoorzitter van de liberale FDP in de Bondsdag de functie van partijchef ambieerde. Gisteren, de dag na de verkiezingen in Nedersaksen, stond Brüderle samen met partijleider Philipp Rösler op het spreekgestoelte. En Rösler maakte bekend dat Brüderle de lijsttrekker wordt van de FDP.

Dat was het voorlopig eind van een half geslaagde paleisrevolutie, waar veteraan Brüderle al enige tijd mee bezig was.

De FDP is dringend op zoek naar een lijsttrekker die in het najaar voldoende stemmen kan trekken om de regeringscoalitie met CDU-leider Angela Merkel voort te zetten. Dat maakt de kleine liberale partij van landsbelang. Rösler is nu minister van Economische Zaken en vice-premier en was tot gisteren beoogd landelijk lijsttrekker. Maar volgens peilingen en partijgenoten dreigde de partij met hem de kiesdrempel zelfs niet te halen.

Velen in de partijtop wilden daarom Brüderle aanstellen als tijdelijk partijleider. Op termijn zou dan Christian Lindner (34), een politiek talent uit Noordrijn-Westfalen, de FDP moeten gaan leiden.

Onverwacht behaalde de FDP echter in Nedersaksen een goed resultaat waardoor Röslers positie werd versterkt. Gisteren stelde Rösler zélf voor de partijdag naar voren te halen en hij bood Brüderle het partijleiderschap aan. Maar Brüderle durfde het kennelijk niet aan om Rösler helemaal opzij te zetten. Wel liet hij Rösler gisteren tijdens de persconferentie een aantal pijnlijke minuten wachten op zijn komst.

Brüderle en hijzelf zullen nu samen proberen de partij zo breed mogelijk te maken, zei Rösler. Niemand verwacht dat de interne twist in de partijtop nu is beslist. Maar Rösler heeft Brüderle nodig om het oer-electoraat van de partij vast te houden. De nieuwe lijsttrekker is, zoals een krant vandaag schreef, „liberaal oergesteente”. Dat onderstreepte hij zelf nog eens door op een recente partijbijeenkomst binnen te komen met aan zijn arm de nog immer invloedrijke partij-icoon Hans-Dietrich Genscher (86). Bij datzelfde zogeheten Driekoningentreffen was hij het die de aanwezigen met zijn toespraak op de stoelen bracht. Met grappen maar ook met wilde armgebaren riep hij zijn partijgenoten op tot de verkiezingsstrijd. Achteraf gezien was dat een generale repetitie voor de rol die hij de komende maanden gaat spelen.

De econoom Rainer Brüderle, geboren in Berlijn, maar opgegroeid in het zuiden, in Rijnland-Palts, maakt al sinds 1998 deel uit van de Bondsdag. Van 2009 tot 2011 was bij minister van Economische Zaken. Toen werd hij gekozen tot fractievoorzitter en zijn ministerschap werd overgenomen door Rösler.

Brüderle heeft zijn liberale stempel gedrukt door als minister plannen te dwarsbomen om een wettelijk minimumloon in te voeren in Duitsland. Dat onderwerp staat bij de komende verkiezingen weer hoog op de agenda. Toen het in 2010 slecht ging met Opel, wees hij een verzoek af om 1,1 miljard euro aan staatssteun te verlenen aan het noodlijdende bedrijf. En in maart 2011 betitelde hij het moratorium op kernenergie dat Duitsland afkondigde na de nucleaire ramp in Fukushima als „hysterisch”.

Aan Brüderle is nu de taak om de kritiek te ontkrachten dat de FDP louter „parasitair” is en alleen nog bestaat door tactische stemmen van CDU-kiezers. Hij moet de FDP weer een liberaal aanzien geven.