Consultants varen wel bij de pijn van banken

De ene na de andere bank viel om tijdens de financiële crisis. Voor adviseurs die banken helpen herstructureren, zijn het goede tijden.

Op 15 september 2008 beleefde het adviesbureau Alvarez & Marsal de belangrijkste dag in zijn geschiedenis. Bestuurslid Antonio Alvarez III herinnert zich het nog goed. Op die septemberdag viel Lehman Brothers, de Amerikaanse zakenbank die ten onder ging aan haar eigen rommelhypotheken. Alvarez & Marsal, sinds 1983 actief in het herstructureren van bedrijven waaronder veel banken, werd ingeschakeld om het faillissement van Lehman af te wikkelen.

Het was een monsterklus. „Een van de meeste complexe dingen die we ooit waren tegengekomen”, zegt Antonio telefonisch vanuit Londen. Lehman was een immens concern, dat wereldwijd opereerde. „Maar van de ene op de andere dag deden zelfs de computersystemen het er niet meer.” Omdat de provider ze had afgesloten.

De crisis bij Lehman was de eerste in een reeks van dergelijke opdrachten voor de herstructureringsbranche. Na Lehman zouden nog veel meer Amerikaanse – en ook Europese – banken omvallen. Andere banken bleven overeind, maar kwamen in diepe financiële problemen. Bij veel banken moesten faillissementen worden afgewikkeld. Schulden geherfinancierd. Bedrijfsonderdelen opgeknipt en afgestoten. Personeel ontslagen. Balansen vol giftige hypotheken en derivaten (rentecontracten) opgeschoond.

Alvarez & Marsal werd bij veel van die projecten ingehuurd. Omdat het al een naam had op het gebied van herstructureren van financiële instellingen. Maar ook door het werk bij Lehman, zegt Antonio. Dat had het bureau mondiaal op de kaart gezet als toonaangevende herstructureerder in bankenland. „Onze groei was natuurlijk behoorlijk consistent de afgelopen jaren. Maar Lehman zorgde voor een bump.”

De kredietcrisis is een uiterst lucratieve periode voor de sector van Antonio gebleken. Hoeveel zijn bedrijf precies aan Lehman heeft verdiend, wil hij niet zeggen. Maar volgens de Wall Street Journal was het ruim een half miljard dollar, in drieënhalf jaar tijd.

Antonio zegt wel dat de helft van de omzet van zijn kantoor „crisis-gerelateerd” is. Daaronder valt ook herstructureringswerk dat niet bij banken wordt verricht, maar de bankenactiviteiten behoren tot „de belangrijkere”. In 2008 zei de hoogste man Bryan Marsal dat alle 1.200 werknemers gemiddeld vier ton (euro) per jaar binnenbrachten. Er werken nu 1.500 mensen.

In de VS is volgens Antonio het herstructureerwerk nu praktisch afgerond. „Bijna alle banken hebben hun balansen opgeschoond.” Maar dat betekent volgens hem niet dat er nu weer rustigere tijden gaan aanbreken voor zijn kantoor. Hij verwacht juist dat zijn bedrijf „nog jaren vooruit kan”.

Het grote werk ligt nu in Europa, volgens Antonio. Daar lopen banken achter met saneren. Volgens Antonio doet zijn bureau drie dingen, die hij omschrijft als „fase één, twee en drie”. In chronologische volgorde: het herstructureren zelf, het helpen voorbereiden van banken op aangescherpte regelgeving, en het veranderen van de bank en de werkwijzen zelf als gevolg van die nieuwe regels.

Volgens hem zijn Amerikaanse banken vaak al in fase twee beland, soms zelfs in fase drie. „Europese banken”, zegt hij, hebben echter „veelal fase één nog niet afgerond.” Omdat overheden daar meer te hulp zijn geschoten, waardoor de noodzaak om te herstructureren werd uitgesteld. Banken in heel Europa hebben beleggingen op hun balansen staan die vrijwel niets meer waard zijn, zoals obligaties, vastgoed en grond. „Maar ze hebben daar nog te weinig naar gehandeld.” Het gaat om banken in probleemlanden zelf, Spanje en Griekenland. Maar ook om banken in West-Europa, die hieraan zijn blootgesteld.

Hij verwacht ook dat er „nog meer pijn op komst is” – ook voor Nederlandse banken. Antonio zegt dat banken in Italië en Frankrijk straks in problemen gaan komen. Met als gevolg dat banken daar, en banken elders die eraan zijn blootgesteld, hulp nodig hebben. Werk genoeg dus, voorspelt hij. Mede daarom werd de vestiging in de Benelux onlangs nog uitgebreid.

En er is nog meer goeds op komst, door de crisis, zegt hij. Hij verwacht ook nog veel van gewone bedrijven, die eigenlijk best gezond zijn. Ook die willen tegenwoordig graag herstructureringsadvies, zegt hij. Zijn bureau was onder meer aan de slag bij de NS en is dat op dit moment bij Endemol. Die bedrijven „zien de crisis als een kans om zich opnieuw te positioneren”, zegt Antonio. Ze herstructureren en saneren vast om straks, als het weer beter gaat, er helemaal klaar voor te zijn. „Het is een interessante wereld dezer dagen.”