‘Brievenbusfirma’s leveren werk en geld op’

Het debat over belastingontduiking wordt al jaren „eenzijdig” gevoerd, zegt de Nederlandse trustsector. Tijd voor een lobbyclub.

Een grote foto bij het interview hoefde voorzitter Jan Reint de Vos van Steenwijk niet zo nodig. Een pasfoto was meer dan voldoende. „Wij zijn geen mensen die op de voorgrond treden.” Toch treedt de vorig jaar opgerichte branchevereniging van trustkantoren Holland Quaestor HQ nu, noodgedwongen, naar buiten. „Gewoon een hele leuke, interessante sector.”

Het beeld in de buitenwereld is anders. De laatste jaren kwamen kritische verhalen naar buiten over ‘brievenbusmaatschappijen’ die door trustkantoren worden beheerd. Wegens het gunstige fiscale regime werd Nederland geregeld weggezet als belastingparadijs – met brievenbusbedrijven als zijn belichaming. De Tweede Kamer opperde in december om brievenbusfirma’s te verbieden. Nu wil de trustsector actief afrekenen met het wat zij ziet als een verkeerd imago. Holland Quaestor stelde een keurmerk in en organiseert permanente educatie voor medewerkers. De Vos van Steenwijk geeft als voorzitter zijn eerste interview.

Schrok u toen de Tweede Kamer voorstelde om brievenbusmaatschappijen te verbieden?

„Het is de vraag wat je als brievenbusmaatschappij aanmerkt. Als je de klassieke definitie hanteert – papieren vennootschappen zonder enige activiteit of eigen management die hier enkel zitten om fiscale redenen – dan zeg ik: die passen niet in Nederland.”

Het probleem is dat de Kamer juist uw hele sector bedoelt.

„Onbekend maakt onbemind. We hebben nooit naar buiten hoeven te treden. Wij zijn geen retailbedrijf. Wij hoeven geen ijsjes te verkopen. Dus waarom zouden we geld uittrekken voor een marketingstrategie in Nederland? We hebben vooral buitenlandse cliënten.”

Is dat de enige reden? Er zijn veel bedrijven zoals Starbucks die via Nederland belasting ontwijken.

„Dat is ook de reden dat wij moeten laten zien waar we mee bezig zijn. Het is belangrijk te realiseren dat onze sector een onlosmakelijk onderdeel is van Nederland vestigingsland. Internationale fiscaliteit is een Nederlandse uitvinding. Van oudsher helpen wij multinationals die vanzelfsprekend niet over dezelfde winst twee keer belasting betalen. Dat stamt uit de tijd toen concerns Shell, Philips en Unilever internationaal gingen opereren.”

Draait het niet om zo mín mogelijk belasting afdragen?

„Ja, zo min mogelijk. Elk bedrijf kijkt naar zijn kostenposten. Fiscaliteit is daar een van. Net als productiecapaciteit en inkoop probeer je die te optimaliseren. Als je dat niet doet, ben je niet goed bezig voor je aandeelhouders, voor je werknemers en voor je continuïteit.”

Starbucks drukte zijn winst in Groot-Brittannië met betalingen aan een Nederlandse holding.

„Dat is geen Nederlands probleem, maar Brits. Starbucks heeft daar wettelijk de ruimte om dit zo te doen.”

De Vos van Steenwijk zoomt uit: „In de globaliserende wereld is het is een gevecht om werkgelegenheid. Iedere regering, in Europa, het Verre Oosten of de VS, zoekt naar manieren om de economie te stimuleren. Dan moet je als overheid het land zo proberen in te richten dat bedrijven zich er graag vestigen en daarmee werkgelegenheid creëren. Het is eigenlijk gewoon een soort handelsoorlog.”

Dat ziet Den Haag anders.

„Men begrijpt blijkbaar niet voldoende waar we voor staan. Dat ligt aan ons. Ik zeg: denk alsjeblieft na over het goede wat Nederland te bieden heeft en waar het in de toekomst zijn geld mee kan verdienen. Er is hier een ongeëvenaarde professionele infrastructuur van accountants, fiscalisten, notarissen, advocaten en trustkantoren. Dat is hoogwaardige werkgelegenheid. Realiseer je ook heel goed dat het buitenlandse bedrijven zijn die hier geld komen brengen naar de Nederlandse schatkist. De overheid kan dat weer inzetten voor de Nederlandse samenleving.”

U bedoelt dat we moeten kijken naar de economische effecten?

„De Nederlandsche Bank berekende dat met deze infrastructuur tienduizenden banen gemoeid zijn, waarvan alleen al tweeduizend bij de trustkantoren zelf. Nederland haalt er direct zo'n 1,5 miljard euro per jaar aan belasting mee binnen.

„Als wij in Nederland denken dat we het voor de hele wereld beter doen door deze vorm van dienstverlening weg te gooien, dan kunnen we het schudden. Engeland, Luxemburg, Ierland en Frankrijk zouden dat prachtig vinden!”

Over De Nederlandsche Bank gesproken: de toezichthouder constateerde bij zes van negen onderzochte trustkantoren met consultancyvennootschappen onvolkomenheden.

„Daar ben ik natuurlijk van geschrokken, maar ik weet niet precies wat er geconstateerd is. Elke branche heeft zijn plussen en minnen. De rol van Holland Quaestor is juist om de kwaliteit te verbeteren en een hogere standaard af te dwingen.”

DNB waarschuwde ook voor het aantal lage meldingen van verdachte transacties dat uw sector doet.

„Ik heb tegen onze leden gezegd dat we daar zeker extra aandacht aan moeten geven.”

Hoogleraar Brigitte Unger van de Universiteit Utrecht vermoedt dat veel Nederlandse trustkantoren worden gebruikt voor witwassen.

„Zij zegt dat 10 procent van alle bedragen die door de vennootschappen stromen als witwasbedragen moeten worden aangemerkt. Dat is echt kul!”

Non-gouvernementele organisaties stellen dat Nederland als belastingparadijs een kwalijke rol speelt in het mondiale armoedeprobleem. Ontwikkelingslanden lopen geld mis. U stelt in een brief aan Tweede Kamerleden dat uw sector juist bijdraagt aan de groei in ontwikkelingslanden.

„Ja, daar ben ik van overtuigd. Een bedrijf investeert alleen als het weet dat het winst kan maken. Een investering in een land betekent werkgelegenheid. Bij grote investeringen worden er ook wegen aangelegd en scholen voor de kinderen van de werknemers gebouwd. Daar wordt geen rekening mee gehouden. Juist omdat Nederland verdragen heeft met die ontwikkelingslanden wordt er geïnvesteerd.”

Dat lijkt moeilijk hard te maken

„Natuurlijk is dat moeilijk hard te maken, maar het is wel een economische wetmatigheid. Je investeert waar je weet wat er met je geld gebeurt. Er is natuurlijk altijd een weerwoord, maar ik ben er absoluut van overtuigd dat er dan meer investeringen volgen. Daarnaast wil ik de discussie hierover in balans krijgen. Dat heeft onze sector tot nu toe nagelaten.”

Veel mensen vinden het internationale belastingsysteem onrechtvaardig. Moet de belasting niet gewoon betaald worden waar het geld verdiend wordt?

„Zeker. Maar laat dan overheden ervoor zorgen dat de wet- en regelgeving zodanig in elkaar zit dat er internationaal een gelijk speelveld komt, zowel in Europa als bij de overige OESO-landen. Ik kan niet voorkomen dat een multinational als Microsoft of Philips zijn fiscaliteit gaat optimaliseren. Het zou ook dom zijn van zulke bedrijven als ze dat niet deden. Burgers denken ook na over fiscale aftrekposten.”

U antwoordt ‘ja’, maar dan zou er geen trustsector meer bestaan.

„Nee, dat denk ik niet. De Nederlandse trustsector zorgt er voor dat er geen dubbele belasting wordt betaald en bedrijven zo efficiënt mogelijk hun werk doen. Maar wel graag: gelijke monniken, gelijke kappen. Dan blijft Nederland overeind vanwege de hoge kwaliteit van de professionele infrastructuur.”

    • Camil Driessen