7 beweringen van minister Henk Kamp bij P&W

Nederland, Den Haag, 18 december 2012, Henk Kamp, VVD Minister van Economische Zaken
 tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer Foto; Peter Hilz

De aanleiding

Van de 316 beweringen die next.checkt vorig jaar beoordeelde, was bijna de helft (155) afkomstig van een politicus of partij. Maar in 41 van de 155 gevallen konden we een uitspraak als ‘waar’ beoordelen. 39 waren er onwaar, de rest viel in tussencategorieën als ‘half waar’ of ‘grotendeels onwaar’. Je zou er cynisch van worden.

Maar kan het ook anders? Minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) deed afgelopen donderdag bij Pauw en Witteman een poging, zo leek het. Hij strooide met beweringen. De minister werd door Witteman geïntroduceerd als „een optimistisch man”. In tijden van economische tegenspoed benadrukt Kamp graag het belang van een positieve houding. Dat is ook reëel volgens hem, want de uitgangspositie van de Nederlandse economie zou ronduit goed zijn. Om dat te bewijzen deed hij enkele beweringen die wij controleerden. Kamp benadrukte ook het belang van bezuinigingen. De economie met extra uitgaven stimuleren heeft volgens hem geen zin als daardoor de staatsschuld oploopt. Kamp is bang dat beleggers dan een steeds hogere rente eisen op leningen die Nederland afsluit om de staatsschuld te financieren. En dat leidt dan weer tot hogere kosten. Ter onderbouwing hiervan deed hij weer enkele uitspraken die wij ook controleerden.

In totaal zeven feitelijke beweringen waarvan er één, op een haar na, niet blijkt te kloppen. Henk Kamp toont aan: je politieke betoog onderbouwen met feitelijke beweringen die ook nog waar zijn, kan best.

„Vorig jaar gaf de overheid 64 miljoen euro per dag meer uit dan er was.”

Afgelopen november maakte het ministerie van Financiën bekend dat het begrotingstekort over 2012 waarschijnlijk uitkomt op 23 miljard euro. De definitieve cijfers volgen dit voorjaar. Om te bepalen hoeveel de overheid per dag meer uitgaf „dan er was” moet deze 23 miljard door 366 dagen (2012 was een schrikkeljaar) worden gedeeld. Dan komen we uit op een tekort per dag van bijna 63 miljoen euro. Maar in het persbericht over de Miljoenennota 2013 komt het ministerie van Financiën uit op een geschat tekort per dag in 2012 van 64 miljoen euro. Het ministerie deelt standaard door 365 dagen en heeft het geschatte bedrag vervolgens afgerond op 64 miljoen euro. Aangezien dit bedrag aan de Tweede Kamer is gerapporteerd en het dagelijkse tekort in 2012 sowieso rond de 64 miljoen uit zal komen, beoordelen we deze bewering van minister Kamp als waar.

„Nederland betaalt 10 miljard euro aan rente per jaar.”

In het persbericht bij de Miljoenennota 2013 van het Ministerie van Financiën staan de rentekosten van de staatsschuld per jaar opgesomd. In 2012 waren die 9,7 miljard euro, oftewel afgerond 10 miljard. De bewering is dus waar.

„Nederland heeft het beste pensioenstelsel ter wereld.”

Als Kamp deze uitspraak vier maanden geleden had gedaan, dan hadden we ‘waar’ geoordeeld. Het internationale adviesbureau Mercer vergelijkt ieder jaar nationale pensioenstelsels en beoordeelde het Nederlandse pensioenstelsel in 2009, 2010 en 2011 als het beste ter wereld. Maar afgelopen oktober werd Nederland onttroond door Denemarken. Dat land werd voor het eerst beoordeeld en bleek een pensioenstelsel te hebben dat beter is voorbereid op de vergrijzing. In het Deense systeem wordt bijvoorbeeld meer ingelegd door jongeren, waardoor hun bijdrage langer kan renderen. Nederland heeft dus het op een na beste pensioenstelsel ter wereld (al beoordeelde Mercer maar 18 landen). Minister Kamp zit er maar net naast, maar we beoordelen deze bewering wel als onwaar.

„Na Luxemburg heeft Nederland de hoogste welvaart van Europa.”

„Net als in 2009 en 2010 heeft Nederland in 2011 na Luxemburg het hoogste welvaartsniveau van de Europese Unie”, zo maakte het CBS afgelopen december bekend. Dit bleek uit de meest recente cijfers over het bruto binnenlands product per inwoner die Eurostat, het Europees statistisch bureau, had opgesteld. Het bbp per inwoner is de meest gangbare indicator om welvaart te vergelijken. We beoordelen deze bewering dan ook als waar.

„Nederland is de nummer twee exporteur van landbouwproducten in de wereld.”

Agrarische producten maken 17,5 procent uit van de totale Nederlandse export. In 2012 ging het om 75,4 miljard euro. Daarvan gaat 26% naar Duitsland, vooral groenten en fruit, sierteelt, zuivel, eieren en vlees. Alleen de Verenigde Staten zijn een grotere agrarische exporteur, blijkt onder andere uit het rapport De agrarische handel van Nederland in 2012 van het Landbouw Economisch Instituut. Deze bewering beoordelen we dus als waar.

„In Nederland is de werkloosheid de helft van in de eurozone gemiddeld.”

Afgelopen november, de meest recente maand waarover Eurostat cijfers heeft, was de werkloosheid in de eurozone 11,8 procent. Oostenrijk kende met 4,5 procent verhoudingsgewijs de minste werklozen, gevolgd door Luxemburg (5,1 procent) en Denemarken (5,4 procent). Nederland had volgens de EU-definitie 5,6 procent werklozen (volgens de Nederlandse definitie was de werkloosheid 7 procent). Die 5,6 procent is nog iets minder dan de helft van het gemiddelde in de eurozone. We beoordelen de bewering dus als waar.

„In het jaar 2016 hebben we 150.000 technici te weinig.”

De meest recente cijfers staan in het rapport De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt. Hieruit blijkt dat er in 2016 inderdaad een tekort zal zijn van 155.400 technisch geschoolde mensen. Het gaat om 61.000 laagopgeleiden, 58.000 middelbaar opgeleiden en 35.500 hoogopgeleiden. Ook deze bewering beoordelen we dus als waar.

    • Wilmer Heck