Wat de Fransen kregen voor Dijsselbloem

Jeroen Dijsselbloem wordt voorzitter van de eurogroep. Vooraf ging een verhaal van masseren en gekwetste ijdelheid.

Het is vrijwel zeker dat Jeroen Dijsselbloem vanavond door de andere euroministers van Financiën tot voorzitter van de eurogroep gekozen wordt. De Franse minister Pierre Moscovici lijkt zijn verzet vanmorgen te hebben opgegeven.

De Fransen hadden aanvankelijk problemen met Dijsselbloem. Dat had alles te maken met de Franse wens om gecompenseerd te worden voor deze benoeming. Dijsselbloem werd ‘ontdekt’ door de Duitsers: bondskanselier Merkel vroeg midden december al op een Europese top of haar collega’s bezwaar hadden. Sindsdien is hij hard gepusht door de Duitsers. Tijdens de eurocrisis trekt Nederland vaak samen op met Duitsland, vooral bij het propageren van begrotingsdiscipline. Daarom zien de Fransen Dijsselbloem, net als veel andere landen, als een ‘Duitse’ kandidaat. En als Duitsland in Europa wat krijgt, wil Frankrijk ook wat.

Het officiële verhaal van de Fransen was dat er voor zo’n prominente functie eerst een grondig debat moest komen over het soort voorzitter dat de eurogroep nodig heeft na acht jaar Jean-Claude Juncker. Moet die voorzitter fulltime zijn of het ‘erbij doen’, zoals Juncker? Bovendien wilde Parijs weten, zo legde een Franse functionaris vrijdag uit, wat zijn programma is: „Waar staat hij, wat is zijn agenda?”

Achter dit verhaal, vertellen betrokkenen, schuilt een personele uitruil die mede door loslippigheid van Juncker enigszins scheef is gelopen. Toen Merkel regeringsleiders in december polste over Dijsselbloem, zei de Franse president Francois Hollande geen ja, maar ook geen nee. Merkel interpreteerde dit, terecht, als groen-licht-met-voorwaarde. Vervolgens kwam de Franse tegeneis: Hollande wilde dat het Europese bankentoezicht, waar eurolanden net toe hadden besloten, in Parijs werd gevestigd. Merkel zei meteen nee. De ECB, die verantwoordelijk wordt voor bankentoezicht, zit in Frankfurt. Hollandes volgende eis: Frankrijk wilde de voorzitter van dit bankentoezicht leveren. Hij had een sterke kandidaat: Danièle Nouy, de gerespecteerde secretaris-generaal van de Franse Commission Bancaire. Haar naam circuleert al langer voor hoge Europese financiële posten. Op deze tweede eis van Hollande zei Merkel ja.

Deze deal stamt van december. Medewerkers van regeringsleiders in de eurozone vertellen smakelijk hoeveel tijd ze ermee kwijt waren. En nóg trouwens – want de uitruil Dijsselbloem-Nouy liep een beetje scheef. Het probleem was dat Juncker snel weg wilde als eurogroepvoorzitter. Hij wilde in januari echt vertrekken. Deze benoeming had haast, die van Nouy niet. Europees bankentoezicht bestaat nog niet. De procedures voor de benoeming van degene die de ‘Single Supervisory Mechanism’ (SSM) gaat leiden, zijn nog niet eens opgesteld. Eén ding is zeker: het Europees parlement moet erbij worden betrokken. Nu wil het parlement graag een vrouw in een financiële topfunctie – maar absoluut niet als fait accompli. Daar heeft het een hekel aan.

Daarom spraken Hollande en Merkel af dat de uitruil nog even geheim moest blijven. Dat gaf Hollande tijd om minister Moscovici, die ooit zélf eurogroepvoorzitter wilde worden, te ‘bewerken’ om zijn verzet op te geven. Dat vergde enige massage: Moscovici had openlijk vraagtekens bij Dijsselbloems benoeming gezet. En toen kondigde Juncker, begin januari, bij een vragenuurtje voor het Europees parlement plompverloren aan dat Nouy Europees bankentoezicht gaat leiden. Het nieuws verspreidde zich snel. Parlementariërs waren verontwaardigd. De Fransen begonnen te vrezen dat de uitruil kapot zou vallen. Als Moscovici er niets voor terugkreeg, zou het op een afgang lijken. Uiteindelijk lukte dat – ook omdat Moscovici weinig steun kreeg uit andere landen.

Als er andere kandidaten waren geweest, had Dijsselbloem nu wellicht in de zenuwen gezeten. Maar hij is de enige. Dus gaat hij vanavond keurig doen wat Moscovici vroeg: een presentatie maken van de eurogroepagenda. Dat die agenda allang door de regeringsleiders is opgesteld, doet er natuurlijk helemaal niets toe.