Goedkopere zorg hoeft niet ingewikkeld te zijn

Nederland, Tilburg, 12-04-2010 Serie over de Afdeling Spoedeisende Hulp van het Sint Elisabeth ziekenhuis in Tilburg. Verpleegkundige achet de monitor en een verpleegkundige bij een patient voordat hij door de CT scanner gaat. Foto: Joyce van Belkom/Hollandse Hoogte Joyce van Belkom/Hollandse Hoo>

Stelling 2: Om de zorg betaalbaar te houden moeten alle medisch specialisten in loondienst komen van een ziekenhuis.

Over beloning van specialisten is de laatste jaren veel te doen, vooral in de Tweede Kamer. Door de invoering van een nieuw factureringssysteem stegen de inkomens van vrijgevestigde medisch specialisten in 2008 en 2009 ingrijpend. In dit systeem worden medische verrichtingen opgedeeld in aparte standaardhandelingen tegen vaste kosten. In de jaren daarna zijn de inkomens door de politiek gecorrigeerd, waardoor het gemiddelde bruto-inkomen daalde van 259.000 naar 211.000 euro per jaar.

Maar dat is nog altijd een stuk meer dan wat vrijgevestigde specialisten in ons omringende landen verdienen. Dat wordt vooral verklaard door het relatief lage aantal medisch specialisten in Nederland. Hoe meer artsen, hoe lager het inkomen, stelde de commissie-Meurs eind vorig jaar vast. Die onderzocht in opdracht van minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) de beloning van specialisten. Vrijgevestigde specialisten verdienen ook meer dan hun collega’s in het buitenland. Ze zijn productiever en maken meer uren.

Economen hebben vooral kritiek op het kunstmatige verschil tussen specialisten in loondienst en de vrijgevestigden die zich via een maatschap of vennootschap laten inhuren.

Vrijgevestigden worden als ondernemer gezien en verdienen ruwweg anderhalf maal het salaris van een specialist in loondienst. Maar wetenschappers plaatsen vraagtekens bij de mate van concurrentie in het Nederlandse zorgstelsel, waar een vorm van gereguleerde marktwerking bestaat. „Maatschappen draaien op publiek gefinancierde infrastructuur (ziekenhuizen) en kennen nauwelijks ondernemersrisico. Dat heeft weinig met ondernemerschap te maken, maar lijkt verdacht veel op werken in loondienst”, zegt Bas Jacobs.

„Bij medisch specialisten is er van echt ondernemerschap geen sprake”, zegt Andries de Grip, hoogleraar in Maastricht. „Doordat de beroepsgroep zelf de instroom in de professie reguleert ontstaan er monopoliewinsten.” Bas van der Klaauw van de Vrije Universiteit meent dat specialistische zorg de hoofdtaak van een ziekenhuis is. „Omdat een ziekenhuis een publieke functie heeft, is het vreemd dat dit extern ingekocht wordt in een markt met erg beperkte concurrentie.”

Dit is een van de redenen waarom minister Schippers de loondienst wil bevorderen en het ‘ondernemerschap’ zal ontmoedigen. Zij heeft al met de ziekenhuizen en medisch specialisten afgesproken dat het fiscale ondernemersvoordeel van vrijgevestigden in 2015 vervalt. Vanaf dat jaar zal het specialistenhonorarium ook volledig onderdeel uitmaken van het ziekenhuisbudget, waardoor ziekenhuizen worden gemotiveerd om bij de beloning van specialisten op de kosten te letten.

Volgens verscheidene wetenschappers is het wel of niet in loondienst zijn op zich niet zo relevant. Loondienst kan volgens hen wel helpen voorkomen dat ‘overbehandeling’ wordt aangemoedigd. „Dit stelsel bevordert het aantal behandelingen”, zegt Jan Bouwens van de Universiteit van Tilburg. Hij meent dat juist die behandelingsafhankelijke vergoeding moet worden aangepakt.

Het is overigens al een trend dat steeds meer specialisten in loondienst werken. Een combinatie kan ook: circa 20 procent is zowel in loondienst als vrijgevestigd. Hij of zij laat zich naast een vaste baan inhuren via een maatschap of vennootschap.

en Jeroen Wester

    • Hanneke Chin-A-Fo
    • Jeroen Wester