'Elke dag dat ze langer blijven, maakt het alleen maar moeilijker'

Voor de ingang van de Sacramentskerk in Den Haag maakt een asielzoeker een sneeuwpop. Binnen is het amper warm te krijgen en behelpen drie mannen van Iraakse afkomst zich met een petroleumkachel. Tussen twee stretchers met dekens ligt een Jezusbeeld.

Zo’n dertig uitgeprocedeerde asielzoekers verblijven sinds vorige week zaterdag in de rooms-katholieke kerk aan de Sportlaan, nadat sympathisanten die hadden gekraakt.

Deze middag is het een komen en gaan van buurtbewoners. „Ik heb thuis nog erwtensoep, met spek erin. Maar dat mogen de meesten vast niet. Zal ik lamsvlees langs komen brengen?”, vraagt Paula Roels (81).

In Amsterdam verblijven uitgeprocedeerde asielzoekers al langere tijd in een gekraakte kerk. Maar het bisdom Rotterdam, eigenaar van de Sacramentskerk, is niet blij met de aanwezigheid van de asielzoekers. Ze moeten weg, vindt het bisdom. De kerk staat al een paar jaar leeg. Tot verdriet van omwonenden, die de Sacramentskerk graag willen behouden, wordt er gepraat over sloop.

De kerk is niet geschikt als opvanglocatie, zegt Ad van der Helm. Hij is vicaris, de rechterhand van de bisschop. „Er zijn slechts beperkte elektrische en sanitaire voorzieningen, de kerk is niet gebouwd op langdurig verblijf van mensen.” Door het gebruik van gasflessen is het onveilig.

Volgens een sympathisant van de asielzoekers, die niet met zijn naam in de krant wil, valt het wel mee met de onveiligheid. „Dit gebeurt op iedere camping. En als het misgaat, hebben we brandblussers.”

Het bisdom deed direct aangifte van de kraakactie. De vicaris spreekt van een dilemma: „We willen graag een bijdrage leveren aan een oplossing voor deze mensen, maar een verblijf in de kerk is onwenselijk.” Het bisdom is „teleurgesteld” dat de gemeente geen oplossing voor de uitgeprocedeerde asielzoekers heeft kunnen vinden.

De asielzoekers, op een enkeling na afkomstig uit Irak, verbleven sinds half september in een tentenkamp bij het Malieveld. Ruim een maand geleden werd dat kamp door de politie ontruimd. Daarbij werden 21 asielzoekers en zeven sympathisanten gearresteerd. „Een nieuw permanent tentenkamp staan we op basis van gerechtelijke uitspraken niet toe”, zegt de woordvoerder van burgemeester Van Aartsen. Na de ontruiming vonden de asielzoekers onderdak in een voormalig kraakpand in Scheveningen.

In de gemeenteraad noemde Van Aartsen het standpunt van het kabinet om de tentenkampen als een openbare-ordeprobleem te beschouwen eerder al „struisvogelpolitiek”. „We weten dat er een probleem is, maar we doen net of er geen probleem is.”

Het kabinet beschouwt illegaliteit als strafbaar. Toch is verantwoordelijk staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) niet van plan de asielzoekers op te pakken en het land uit te zetten, zegt een woordvoerder. Ze worden aangemoedigd terug te gaan, maar kunnen of willen dat niet. Er is een impasse ontstaan. „Deze asielzoekers hebben alle procedures in Nederland doorlopen, tot de hoogste rechter aan toe”, zegt een woordvoerder van het ministerie. „Wij willen ze helpen met hun terugvlucht en soms met een startkapitaal. Elke dag dat ze langer in Nederland blijven, maakt het alleen maar moeilijker voor ze.”

De asielzoekers willen niet terug naar hun land van herkomst. Ze hebben allemaal „problemen” in Irak. Het zijn lange en trieste verhalen, zoals dat van Oner Mustafa (21). Hij zegt dat hij wordt bedreigd wegens daden van zijn stiefvader. Een van de sympathisanten: „

De meeste asielzoekers leerden elkaar kennen in het tentenkamp en trekken al maanden met elkaar op. Ze zijn lotgenoten, familie bijna. Waarom gaat Mustafa, vijf jaar in Nederland, niet terug naar Irak? „In Nederland is het voor mij veiliger dan in Irak.”

Stadsverslaggever Den Haag