Een 23-jarig meisje

‘De vijf mannen die een 23-jarig meisje verkrachtten in een Indiase bus, hadden de intentie om haar ook te vermoorden’’, meldde deze krant onlangs.

Deze zin leidde tot een interessante vraag van een lezer.

,,Wat me in persartikelen (niet alleen in de NRC) regelmatig opvalt is het wisselend gebruik van meisje en vrouw. Een tienjarige is natuurlijk een meisje, een veertigjarige een vrouw. Maar wanneer wordt een meisje een vrouw? Als ze 18 wordt, is ze voor de wet volwassen en zelf leg ik die grens daar. Het valt me op dat er in de pers bij zielige kwesties nog vaak over een meisje wordt gesproken, gaat het om wat hardere zaken, dan is het al snel een vrouw. Maar welke grens of norm hanteert de NRC?’’

Bij mijn weten kent de NRC wat dit betreft geen duidelijke regels, ook niet in het Stijlboek.

Het zou de moeite waard zijn om alsnog een regel in te voeren. Achttien jaar, de leeftijd dat je voor de wet volwassen bent, lijkt me daarbij inderdaad de beste scheidslijn: tot die leeftijd kun je een vrouw een meisje en een man een jongen noemen.

Terecht merkt de lezer op dat de media de neiging hebben om hier vooral in zielige kwesties van af te wijken. Een verkrachting van een vrouw is al vreselijk, een verkrachting van een meisje lijkt nog erger.

Opmerkelijk is overigens hoe snel je over zo’n typering heen leest. 23-jarig meisje is bij nader inzien inderdaad vreemd; het gaat hier om een (jonge) vrouw.

Dergelijke typeringen liggen heel gevoelig. Ik zou het absurd vinden om, in welke context ook, te lezen over een 23-jarig jongetje.

Ik zou me onmiddellijk afvragen wat er mis is met zo’n knul. Sterk achtergebleven in zijn groei of geestelijke ontwikkeling?

Zelfs 23-jarige jongen voelt voor mij anders dan 23-jarig meisje, vanwege de verkleinvorm.

Ik kan me van alles voorstellen bij een 23-jarige meid, hoewel dat in deze context – de Indiase verkrachtingszaak – volkomen ongepast zou zijn.

Dit alles geeft aan hoe subtiel deze onderscheidingen zijn. Ze zijn vaak ook persoonlijk.

Ik ken een man van halverwege de vijftig die zijn vrouw van 48 z’n meisje noemt (,,ik ga nu, anders wordt m’n meisje ongerust’’). Hij noemt haar zo tegen anderen en in haar bijzijn.

Meis of meiske zijn veelvoorkomende troetelnamen: voor dochters en partners. Mijn moeder noemt mij ook af en toe nog jochie, als kooswoord. Maar jochie kan ook beledigend bedoeld zijn, als je een volwassen man hiermee beschuldigt van vergaand onvolwassen gedrag.

Opmerkelijk is hoe weinig je wat dit betreft aan onze woordenboeken hebt, inclusief de Grote Van Dale.

Volgens dit woordenboek betekent meisje onder meer ‘dochter’ en ‘ongehuwde jonge vrouw’. Maar ja, je blijft je leven lang dochter (of zoon), en vanaf welke leeftijd ben je niet jong meer? Vrijwel alle subtiliteiten die wij in het dagelijks spraakgebruik toekennen aan woorden als meid, meisje, griet(je), vrouwtje, knul(letje), vent(je), jongen, jongetje – enzovoorts – ontbreken in de woordenboeken, waarschijnlijk omdat ze juist zo persoonlijk zijn.

Voor kranten hoeft dit niet uit te maken: in nieuwsberichten lijkt de grens van 18 mij goed en helder.

Taalhistoricus Ewoud Sanders schrijft wekelijks op deze plek over taal.

    • Ewoud Sanders