Doemdenken keert niet weer, ook al is het crisis

Fons van der Linden (26) en Sander Teuchies (26) geloven het vast: deze recessie is tijdelijk en de goede tijden keren terug. Afgelopen zomer studeerden ze af en sindsdien verpakken ze in Leiden dagelijks medicijnen in een grote witte loods op een bedrijventerrein. Verzendingsopdrachten voor apotheken. Een licht doosje pillen in gangpad 12, kast 10, schap A of kilo’s Nutridrink sjouwen van een paar gangen verder, de hele dag.

Toch verschillen ze in hun optimisme van de jongeren van begin jaren tachtig, toen het duo Van Kooten en De Bie de uitdrukking ‘doemdenken’ muntte. Hogere werkloosheid dan nu, rellen met gemaskerde krakers, angst voor een beperkte kernoorlog met de Russen op eigen bodem. Jongeren waren waarschijnlijk zo defaitistisch omdat ze niet hoefden te werken. Meteen na hun studie kregen ze een uitkering, hoger dan hun studentengage. Sommigen verteerden het geld zelfs in Thailand of op Bali.

Van der Linden en Teuchies krijgen 800 euro per maand, meer dan de huidige bijstand maar zonder studentenkortingen weinig meer dan vroeger.. Gelukkig huren ze hun kamer particulier, dus mogen ze er blijven wonen.

Zo’n uitzendbaan is spannender dan een uitkering, want de uren kunnen zomaar worden verminderd. Het leven staat even stil, „een vagevuur tussen studie en werk”, omschrijft Van der Linden. Hypotheek onmogelijk. Vrienden van hen trokken weer in bij hun ouders.

Ze proberen hun vak bij te houden en leggen contacten, ook via dat topzware netwerk LinkedIn. Van der Linden (master in Russisch en rechten) eindigde bij de laatste vijf voor een functie bij de Raad van State (700 sollicitanten) en dan moet het een andere keer wel goed gaan. Teuchies (archeologie) is toegelaten tot een training als leider voor avonturenreizen, voor hem een droomloopbaan.

Maar komen – los van dit kansrijke tweetal – al die hoger opgeleiden wel weer zo goed aan het werk als de onfortuinlijke generatie van de jaren tachtig? Teuchies vertelt hoe een vader van een vriend in de jaren tachtig veel meer zinloze sollicitatiebrieven had geschreven dan hij. Nu is hij manager. Maar een universitaire studie of een hbo-opleiding is inmiddels standaard. In de VS werkt de helft van de afgestudeerden aan het vierjarige college beneden hoogopgeleidenniveau. Wat doen die duizenden historici en masters in media, internationale betrekkingen, culturele analyse? Leuk om te doen, maar wat voor baan krijg je ermee? Teuchies dacht niet na over wat hij met zijn studie kon doen toen hij begon. Nu zal dat wel gebeuren. „Hbo’ers en mbo’ers worden sneller aangenomen”, zegt Van der Linden. „Die hebben werkervaring door hun stage.” Bestuurservaring of werk voor de wetswinkel doet er minder toe, merkt hij.

Alle pogingen tot polarisatie tegen ouderen, die het geld zouden hebben ingepikt, slaan nog niet aan bij deze individualistische generatie. De generatiekloof van de jaren tachtig is er niet. Teuchies en Van der Linden zijn vol begrip. „Mijn ouders weten ook niet meer waar ze aan toe zijn met hun pensioen. Het is niet alleen een jongerenprobleem”, zegt Van der Linden.

Alle royale regelingen zijn voorbij. Wie nu nog werkt, kan minder rekenen op een ruim gefinancierde oude dag, dat geldt zowel voor ouderen als voor jongeren. Het zal niet lang meer duren en dan zullen 65+’ers ook met Nutridrink tussen de gangpaden van het magazijn dwalen, al was het voor een paar uurtjes. Nee, late babyboomers gaan niet meer massaal met pensioen om plaats te maken voor jongeren, zoals in de donkere jaren tachtig.

    • Maarten Huygen