Goedkopere zorg hoeft niet ingewikkeld te zijn

Het is een van de meest prangende kwesties: hoe blijft de zorg op peil – en ook betaalbaar? Economen zijn er uitgesproken over: de eigen bijdragen moeten omhoog, en specialisten horen in loondienst.

Driekwart van de economen onderschrijft de stelling dat er ingrepen nodig zijn om de zorg betaalbaar te houden. Foto HH

Het Centraal Planbureau wees eerder deze maand al op het dilemma in de zorg: de kosten groeien zo snel dat de solidariteit onder druk komt te staan. Hoe lost de samenleving dat op?

Het merendeel (73 procent) van de ruim veertig economen die deelnamen aan een enquête van economenwebsite Me Judice en NRC Handelsblad onderschrijft de stelling dat er ingrepen nodig zijn om de zorg betaalbaar te houden. Doen we dat niet, zo redeneert bijvoorbeeld Bas Jacobs, dan wordt de lastendruk voor burgers te hoog. Dat is inefficiënt en schadelijk voor de economie. Jacobs zegt: „Omdat de kosten publiek zijn en de baten privaat, is bij sterke uitgavegroei een hogere eigen bijdrage onvermijdelijk.”

Over het uitkleden van het basispakket zijn economen niet erg enthousiast. Kan daar nog wel wat uit, vragen velen zich af?

„Het basispakket lijkt mij op zich niet te genereus”, meent Charles van Marrewijk van de Universiteit van Utrecht. „Wel moet de eigen bijdrage voor zorggebruik omhoog.” Kees Goudswaard van de Universiteit Leiden ziet eveneens weinig ruimte om het basispakket te verkleinen. „Hogere eigen bijdragen zijn onontkoombaar.”

Gezondheidseconoom Erik Schut zegt het „gepast gebruik van zorg” belangrijker te vinden dan de omvang van het basispakket. Nu wordt in zijn ogen te makkelijk en te ruim zorg verstrekt, een inzicht waarop voormalig minister Ab Klink vorig jaar promoveerde aan de Vrije Universiteit. Klink sprak in dat verband van „overdiagnose” en „overbehandeling”. Het beroep op zorg zou slimmer ontmoedigd moeten worden.

Er zijn ook economen die nadruk leggen op meer preventie als alternatief. Barbara Baarsma (UvA) plaatst als een van de weinigen vraagtekens bij de kraamzorg en een cursus voor stoppen met roken. Waarom moeten die in de basispolis zitten?

De gedachte dat patiënten meer zelf zouden moeten betalen dan nu het geval is, wordt breed gedeeld. Bas van der Klaauw brengt daar nog een nuance in aan. Hij wijst op de discussie dat eigen bijdrages effectiever zijn om het beroep op zorg af te remmen dan hogere eigen risico’s.

Bij een eigen risico vindt geen vergoeding plaats tot een bepaald drempelbedrag. Als dat bereikt is wordt de vraag naar zorg niet meer afgeremd. Omdat mensen eerst hun eigen risico hebben moeten betalen, bestaat de kans dat patiënten juist gretiger een beroep op de zorg doen.

Bij eigen bijdragen – een vast tarief of percentage van de kosten – moet de patiënt bij iedere medische handeling een deel zelf betalen. Dat is een effectievere manier om kostengroei af te remmen.