Innovatie is snelste weg uit crisis - maar kunnen we nog wel innoveren?

Technische innovatie zou de laatste decennia tekortschieten. Het zou een belangrijke oorzaak zijn voor de gebrekkige economische groei van de laatste tijd. Het Britse tijdschrift The Economist onderzoekt in zijn coververhaal van afgelopen week in hoeverre die gedachte opgaat.

Assemblage van een chipmachine bij ASML. De toepassing van supersnelle chips is een belangrijke bron van toekomstige innovatie. Foto Bloomberg

Technische innovatie zou de laatste decennia tekortschieten. Het zou een belangrijke oorzaak zijn van de gebrekkige economische groei van de laatste tijd. Het Britse tijdschrift The Economist onderzoekt in zijn coververhaal van afgelopen week in hoeverre die gedachte opgaat.

Want hoezo weinig technische innovatie de laatste decennia? Er kwam toch internet? En de mobiele telefoon? Dat lijkt heel wat, maar volgens velen valt het allemaal nogal tegen. The Economist schrijft:

“Het mag een verrassing heten dat sommigen in Silicon Valley het idee hebben dat uitgerekend die plek er één is van stagnatie, en dat de omvang van innovatie al decennia traag is.”

Peter Thiel, oprichter van online betalingssysteem PayPal en één van de eerste externe investeerders in Facebook, stelt in The Economist zelfs dat innovatie in de Verenigde Staten “op sterven na dood is.”

Wat is internet in vergelijking met een moderne keuken of vliegtuig?

De opmerking van Thiel wordt enigszins begrijpelijk als het tijdschrift op de proppen komt met een verwijzing naar het begin van de twintigste eeuw. Rond 1900 ontbeerden de meeste huishoudens stromend water en elektriciteit. Koken moest op houtvuren, koelkasten bestonden niet.

De keuken veranderde tot 1970 dus radicaal. Daarna stopte de vooruitgang. Natuurlijk is een keuken nu moderner dan in 1970, met meer digitale klokken en een oven-magnetron-combi. Maar in wezen ziet hij er nog ongeveer hetzelfde uit.

Of wat te denken van snelheid? Halverwege de negentiende eeuw vond vervoer nog veelal plaats met paard en wagen en op zeilboten. In de honderd jaar erna kamen er eerst stoomtreinen en -boten, toen auto’s en ten slotte vliegtuigen. Verplaatsing ging tot 1970 dus opeens extreem veel sneller. En hoeveel sneller reizen we nu precies dan met dat vliegtuig uit de jaren zeventig?

En de toiletpot? Of antibiotica? Beiden verlengden de levensverwachting aanzienlijk. Onze levensverwachting stijgt de laatste decennia veel trager.

TEDx-talk van Joshua Broder, president of Tilson Technology Management. Hij ziet juist voortdurende (economische) verandering en innovatie, met name als gevolg van de komst van (breedband)internet:

De computer en internet

Opvallend genoeg vertrouwt The Economist, ondanks zijn aanvankelijk negatieve uiteenzetting over stagnerende innovatie, er op dat het uiteindelijk wel goed komt met de economische groei en vooruitgang. Want op het oog mag de innovatie dan stagneren, stelt het blad, er wordt door pessimisten wel het een en ander over het hoofd gezien.

De laatste innovatiegolf – die van de computer, mobiele telefoon en internet – is namelijk nog lang niet uitgewerkt. De uitvinding van deze nieuwe communicatie- en informatieverwerkingsmiddelen ligt weliswaar alweer enkele decennia achter ons, maar we vergeten dat de belangrijkste effecten van innovaties pas zichtbaar worden als we begrijpen waarvoor we die technische uitvindingen economisch allemaal wel niet kunnen inzetten.

Daar kunnen decennia overheen gaan. Het duurde ook een behoorlijk aantal jaren tot de wereld na de uitvinding van de stoommachine alle economische toepassingen van die innovatie onder ogen zag, herinnert het tijdschrift ons.

Toepassing van innovatie biedt meer groei dan nieuwe innovatie

Dat is met de computer niet anders. Pas recent kunnen mensen bijvoorbeeld hun spelcomputer bedienen met lichaamsbewegingen alleen, stelt The Economist. En de innovatie die mogelijk is door supersnelle computerchips staat nog in de kinderschoenen. Ook 3D-printen kunnen we pas net.

Het wachten is dus op het moment dat al deze toepassingen ook daadwerkelijk hun economische steentje gaan bijdragen. Want dat zal ons volgens The Economist op korte termijn veel meer economische groei opleveren dan volstrekt nieuwe uitvindingen, waarvoor de toepassingen ook pas weer decennia later zullen worden ontdekt.

Het zit dus nog altijd wel goed met onze drang tot innovatie, stelt het tijdschrift. En dat is maar goed ook, want nogal wat experts zijn het er over eens dat innovatie, en niet stimuleringsmaatregelen of subsidies, de snelste weg is uit de huidige economische crisis.