Radioveteraan die struikelde over de paus

Leo Nelissen (1921-2013) maakte nooit een knieval voor het grote publiek.

Foto Beeld en Geluid

Duizenden keren moet zijn naam op de radio hebben geklonken. Vele tientallen programma’s heeft hij verzonnen, geregisseerd en gepresenteerd, in de jaren dat de radio nog het voornaamste massamedium was. Hij kwam in 1953 bij de KRO in dienst, omdat hij als amateurcabaretier zulke aardige liedjes maakte, en werkte daar tot 1968 – toen de televisie alle aandacht opeiste en de populaire muzieksmaak niet meer overeenkwam met de zijne. Daarna was hij nog vijftien jaar lang redacteur, regisseur en presentator bij de NOS, waar hij Met het oog op morgen deed. Maar al in 1981, op zijn zestigste, zag Leo Nelissen zich gedwongen de omroep verlaten.

In zijn eerste KRO-jaren was Nelissen nog geen echte radioman, vertelt zijn ex-omroepcollega Wim Jansen. „Als hij erop uit werd gestuurd om een verslag van een voetbalwedstrijd te regisseren, liep hij er wat verloren bij.” In het amusement voelde Nelissen zich beter thuis. Hij bedacht vele quizzen, waaronder de vaatwaswedstrijd Vader doet de vaat, muziekprogramma’s, amusementsshows en uitzendingen met jong talent. Tot zijn ontdekkingen behoorde de beginnende pianist Harry Bannink, die bovendien welluidende melodietjes bleek te kunnen componeren. Maar de jeugdige André van Duin, die per brief solliciteerde naar de positie van conferencier, kreeg in 1962 van de intussen tot amusementschef opgeklommen Nelissen nul op het rekest: „U bent 15 en dat is geen leeftijd om het vak van conferencier te beheersen. Kom over een jaar of tien maar eens terug.”

Eén van zijn grootste successen was het radiopanel Kopstukken, waarin hij quasiproblemen van luisteraars voorlegde aan een komisch forum waarin vooral Godfried Bomans het hoogste woord had. Zelf stond Nelissen bekend als een man met smaak, die het banale vermaak afwees – ook als de KRO-directie soms aandrong op een iets grotere knieval voor het grote publiek.

Zijn voortijdige afscheid van de radio had alles te maken met een reportage die hij in 1979 als NOS-verslaggever maakte van het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Polen. In groot contrast met het roomse conformisme dat in de jaren vijftig en zestig bij de KRO de dienst uitmaakte, sloeg Nelissen in die vrijgevochten jaren zeventig een geradicaliseerde toon aan. Hij noemde een toespraak van de paus tot de Poolse bisschoppen „zelfs niet conservatief, maar van een absolutisme dat vergelijkbaar is is met middeleeuws obscurantisme”. Zijn vroegere werkgever sloeg hard terug. De toenmalige KRO-voorzitter Jo Hendriks riep op tot maatregelen. De NOS, toen nog grotendeels bestuurd door de omroepverenigingen, kon die druk niet negeren. Zo kwam er een abrupt eind aan Nelissens veelzijdige omroepcarrière. Vorige zaterdag is hij overleden, 91 jaar oud.