Of er niet eens iets erotisch in kan

Vijftig tinten grijs voor pubers. In het puriteinse Amerika, nota bene, zijn jongerenboeken met expliciete seksscènes een groot succes.

‘Condoom is om; ik moet naar binnen’, fluistert Rush tegen Blaire, in Fallen Too Far van Abbi Glines. Tot voor kort las je zoiets nooit in een Amerikaans jongerenboek. Met een tongzoen was het hoogtepunt wel bereikt. Of de scène werd afgekapt, het hoofdstuk eindigde en in de volgende scène ging de slaapkamerdeur weer open.

Maar Rush gáát naar binnen, want dit is jongerenerotiek; een nieuw literair genre dat in de Verenigde Staten razendsnel terrein wint. Deze boeken voor ‘rijpe pubers’ gaan over oogverblindende jongens en meisjes die op een highschool of college zitten en hunkeren naar elkaar. Hier draait het juist om de slaapkamerscènes, waarin de hunkering beloond wordt. De seks wordt expliciet en plastisch beschreven, maar ook hyperromantisch: de zenuwslopende ontmaagdingen zijn onvergetelijke ervaringen.

‘Zijn handen gleden langs mijn zij naar boven’, schrijft Cora Carmack in Losing It, als ‘het’ ervan gaat komen. ‘De rillingen liepen over mijn lichaam toen hij langs gevoelige plekjes kwam. En uiteindelijk glipte er een hand naar mijn rug, die reikte naar de sluiting van mijn bh.’

Verder gaan we hier maar niet, maar de kleren gaan uit en hij vindt haar ‘ingang’, wat met een kreun wordt begroet. ‘Achter mijn gesloten ogen kwam de wereld samen en tegelijk viel hij in stukken uiteen, en mijn mond hing nog steeds open in een stille schreeuw.’

‘Steamies’ noemde The Independent de boeken, toen die krant vorige maand signaleerde dat ook de Britse jeugdboekenmarkt op het punt staat zijn maagdelijkheid te verliezen. Daar verschijnt binnenkort Irresistible van Liz Bankes, een ‘stomend’ boek voor twaalfplussers. Intussen is in de Verenigde Staten de jongerenerotica al doorgedrongen tot The New York Times-bestsellerlijst: op nummer 10 staat Someone to love van Addison Moore, dat gepresenteerd wordt als een „lichte, sexy leeservaring die veel vaker stout dan aardig is”. De thriller 11/22/63 van Stephen King staat op 24 in de lijst, tussen Fallen Too Far van Abbi Glines (nummer 23) en Bad Rep van A. Meredith Walters (25).

Via Goodreads, het sociale medium voor boekenlezers, schrijft de jonge lezeres Kris over het boek van Glines: „Blaire en Rush hebben een smeulende connectie die onmiddellijk duidelijk wordt. Opnieuw laat deze schrijfster zien dat ze seksuele spanning kan opwekken en vasthouden als geen ander – en de stoomfactor is ongekend ongelooflijk.” Over Bad Rep van Walters schrijft lezeres Alexis: Ik raad dit boek iedereen aan die houdt van een alfaman met overbezorgde trekjes, van stomende panty-melting liefdesscènes en intens drama dat je nog dagenlang bezighoudt.”

En dat in het land waar de American Library Association in 2010 nog een klacht registreerde over nota bene het dagboek van Anne Frank: een schoolbibliotheek bande het uit de kast omdat het volgens boze ouders ‘seksueel materiaal en homoseksuele thema’s’ bevatte. Als de kleren uit dreigen te gaan in een boek voor jongeren, schieten Amerikaanse opvoeders in een stuip. Dat is allerminst nieuw – het openhartige jongerenboek Forever… van Judy Blume hield de gemoederen al in de jaren zeventig bezig.

Er werd de afgelopen decennia weinig vooruitgang geboekt: nog steeds hoort Blumes roman tot de meest geweerde boeken uit Amerikaanse schoolbibliotheken. En dat terwijl Blume zich verhoudt tot de recente jongerenerotica zoals de omzichtig beschreven lust in de Bouquetreeks tot de open-en-blootheid van een pornokanaal: veel scènes zijn puur bedoeld om de zinnen te prikkelen.

Maar in het tijdperk van E.L. James staan de opvoeders goeddeels buitenspel. De nieuwe jongerenerotiek heeft een ontstaansgeschiedenis die te vergelijken is met die van de boeken van James, en dat is veelzeggend. E.L. James schreef het eerste verhaal over Anastasia Steele en Christian Grey als ‘fanfiction’, geïnspireerd op en in de stijl van de serie Twilight van Stephenie Meyer. Fans namen de personages uit Twilight en fantaseerden verder – en die verhalen gingen ook echt verder waar de vampierboeken ophielden. In de serie bleven hoofdpersonen Bella en Edward onophoudelijk naar elkaar smachten, zonder dat de ‘daad’ bij het woord gevoegd werd. De langverwachte ontmaagding vond uiteindelijk plaats achter gesloten deuren. De fans lieten in de erotische spin-offs die ze voor elkaar op internet zetten aanzienlijk minder aan de verbeelding over.

Zo maakte Fifty Shades of Grey eerst furore als internetverhaal en toen, herschreven, als e-book, voordat een ‘officiële’ uitgever zich ermee ging bemoeien. Hetzelfde gebeurt nu met de jongerenerotica: Abbi Glines dankt haar vermelding op de New York Times-lijst geheel aan de verkoop van e-books. De jongerenerotiek is vooral groot in de wereld van de e-books, pas een handjevol titels bestaat ook als papieren boek. Uitgeverij Simon & Schuster raakte pas afgelopen najaar geïnteresseerd en zorgde er meteen voor dat een paar boeken van veelschrijver Glines in de boekhandel verschenen – dit voorjaar volgen er nog een paar.

„Dankzij het succes van Fifty Shades zijn uitgevers steeds meer bereid om te gokken op seksueel avontuurlijke fictie en om seksuele situaties in fictie aan te moedigen”, zei schrijfster Sarah Rees Brennan tegen Today.com. „Verschillende schrijvers die ik ken, van boeken voor volwassenen én boeken voor jongeren, hebben van hun uitgever de vraag gekregen of ze niet eens iets erotisch wilden schrijven.” Brenda Gardner, de Britse uitgever die het boek van Liz Bankes op de markt brengt, ziet het als een gat in de markt, vertelde ze aan The Independent: „Uitgevers van boeken voor jongvolwassenen keken met jaloezie naar Fifty Shades, wetend dat we zoiets niet konden doen voor jongeren. Maar we vonden toch een manier: het gaat niet om beeldend beschreven seks, maar om passie.”

Abbi Glines zet ondertussen gewoon in op seks: van haar boek The Vincent Boys werd een extra e-bookversie gemaakt, met ongebreideld pittige scènes: uncut and uncensored. „Ze willen een boeiend verhaal, met de emotionele intensiteit van tieners,” zei Glines onlangs tegen The New York Times, „maar ze willen ook seks.” Niet in de romantische verhalen of de treffende puberpersonages, maar in die expliciete scènes zit toch het eigene van de boeken, die van het boekenvak de genrenaam ‘new adult’ hebben gekregen, om ze te onderscheiden van de kuisere young adult-literatuur. ‘Voor rijpere lezers, 17+,’ vermeldt de boekbeschrijving van Someone to love van Addison Moore. „Kinderen lezen altijd graag over personages die net iets ouder zijn dan zijzelf”, zei redacteur Carrie Feron van HarperCollins tegen Today.com. „Het meidenblad Seventeen wordt ook door 13-jarigen gelezen. Ik vind dat normaal en prima.”

    • Thomas de Veen