Klokjesmanie

Het sneeuwklokje bloeit. Sneeuwklokjesgekken trekken massaal naar Engeland. ‘Ze tellen gerust 70 euro voor één bijzonder bolletje neer.’

Er zijn verzamelaars van postzegels en oldtimers, maar ook van sneeuwklokjes. Dan ben je een galanthofiel, zoals zulke collectioneurs zichzelf gekscherend betitelen, vrij naar Galathus nivalis, de Latijnse naam van de blanke lentebloem. Middenin de winter trekken galanthofielen massaal naar sneeuwkloknatie Groot-Brittannië, op speciale reizen, geïnstigeerd door vermaard groenpublicist Hanneke van Dijk.

In 2003 schreef ze haar monografie Sneeuwklokjes. Bij de presentatie van het boek legde ze een intekenlijst klaar voor een reis naar Engeland, beslist eenmalig, en wie zin had, moest zijn naam maar noteren. Binnenkort stapt ze voor de tiende keer in de bus, nu naar Schotland, met vijftig sneeuwklokjesgekken. Alle door de galanthomania aangestoken zielen gaan op zoek naar dé sneeuwklok. Welke dat is? Take your pick, zouden de Engelsen zeggen, je kunt daar kiezen uit 500 van de dik 2.000 cultivars (gekweekte variëteiten) die er inmiddels bestaan. Hanneke van Dijk beschreef en fotografeerde die 500 in haar prachtige, nieuwe boek Galanthomania. Dat het zoeken en verzamelen een echte manie is, bewijzen de prijzen, zoals betaald voor sneeuwklok ‘Elizabeth Harrison’, die op internet voor 725 pond (ongeveer 870 euro) van de hand ging. Per bolletje.

Het is het kwetsbare, en overrompelend nieuwe dat het sneeuwklokje symboliseert. Opeens staat hij er, in nog kale wintertuinen. Eerst de groene blaadjes en dan de witte bloem met zijn markante groene golfje op het klokkend blad, in weer en wind bengelend, van eind januari tot half maart. Galantus nivalis (letterlijk melkbloemetje) is onze huis-tuin-en-keukensneeuwklok. Zodra je hele landgoederen vol ziet – in Amelisweerd of op de Friese Martenastate – is het beslist die nivalis. Oftewel ‘just nivalis’ zoals een Britse galanthofiel eens mokte, bij het zien van wéér zo’n veld vol ordinaire klokken. Hoe aardig deelnemers aan Van Dijks reizen ‘just nivalis’ ook vinden, hun interesse gaat uit naar bijzondere soorten: Galanthus ‘Ailwyn’, of ‘Trumps’, ‘Diggory’ of ‘Primrose Warburg’, respectievelijke dubbele, met een groene markering op de buitenste bloemblaadjes, met ballonvormig blad of een gele tekening. Die vinden ze op reis, zoals op sneeuwklokjesgala’s.

Hanneke van Dijk: „Wij gaan altijd naar het gala van de bekende kweker Joe Sharman. Dan zitten we dikwijls in een meisjesschool waar we ’s ochtends eerst enkele sprekers aanhoren. Om 12 uur gaan de standhouders naar hun kraampjes. En dan komt het seintje: u mag. Dan ontstaat er run op de stands. Je gelooft de gekte pas als je een keer mee bent geweest. Men telt gerust 50 tot 60 pond (60 tot 70 euro) neer voor één bijzonder bolletje. Als iedereen is uitgeraasd, verorberen we een typisch Britse schoollunch, compleet met warme custard.”

Hanneke van Dijk en haar volgelingen bezoeken niet alleen gala’s, ze zijn ook te vinden in dorpshuizen waar Britse sneeuwklokjesfans hun mooiste exemplaren in potten tentoonstellen, dikwijls in een koude tent. Geeft niks, het hele dorp kookt soep voor de bezoekers. En Engeland zou Engeland niet zijn als er niet ook sneeuwklokservetjes, -sjaaltjes, of -kopjes te koop zijn. Daarnaast gaan Van Dijk en haar medereizigers naar begraafplaatsen (perfecte sneeuwklokplek), tuinen van particulieren, amateurkwekers en oude landgoederen.

Reisdeelneemster van het eerste uur is Heilien Tonckens, voormalig kweekster van wilde planten en tegenwoordig adviseur over ecologisch groen, speelgroen en boerenerven. „Het is té leuk om in februari op reis te gaan naar Engeland, wetend dat je op unieke plekken duizenden sneeuwklokjes zult zien. Juist als het landschap kaal is, komen die eerste lentebodes zo prachtig uit, helemaal alleen in hun tere schoonheid.”

Niet altijd lukt het om op elke locatie de gedroomde bloem te zien, herinnert Tonckens zich. „In Wales sneeuwde het eens zo verschrikkelijk dat we eindeloos moesten zoeken naar het postzegeltuintje van een liefhebber. Ten langen leste zagen we letterlijk één sneeuwklok boven het witte tapijt uitsteken en dat was uitgerekend zo’n geel exemplaar. Net of er een hond in de sneeuw had gepiest!”

Ook zij slaat soms wat sneeuwklokken in, maar bescheiden. „Het moet iets toevoegen aan mijn collectie, qua bloeitijd, bloemgrootte, bladvorm, geur en kleur. En ik wil niet op mijn knieën hoeven om de verschillen te onderscheiden, die moet ik van afstand kunnen zien. Als het dan zo’n graad of tien wordt en ze staan vol in bloei met die heerlijke geur, is voor mij het sneeuwklokjesfeest begonnen.”

Lezen: Galanthomania, Hanneke van Dijk, Terra, 144 pag., € 29,95. Zien: groenpublicaties.nl; tuinenstichting.nl voor talloze sneeuwklokjestuinen en -parken.Kopen: Hoeve Vertrouwen, Wieringerwerf (N-H), sneeuwklokjes.nl; kwekerij De Heliant, Wapserveen (Dr.), deheliant.nl; Josephine Dekker, Oterleek N-H, narcissen@live.nl; kwekerij Peter C. Nijssen, Heemstede, pc-nijssen.nl.Reizen: Sneeuwklokjesreis East-Anglia vanaf 7 februari. Vanaf september 2013 is te boeken voor de reis van februari 2014. gardentours.nl.