Opinie

Banksparen is zo inflexibel als beton

Mijn dochter en haar vriend kochten drie jaar geleden een huisje met 240.000 euro hypotheek. De helft is bankspaarhypotheek, de andere helft aflossingsvrij. De rente staat 20 jaar vast. Is het zinvol om het aflossingsvrije deel om te zetten in een bankspaarhypotheek?

Hypotheekadvies is net de T-Ford uit de Roaring Twenties: bijna iedereen krijgt hetzelfde product. De afgelopen jaren was dat de fantasieloze combinatie van een bankspaar- en een aflossingsvrije hypotheek, elk voor de helft. Per 1 januari maakte de overheid aan deze risicovolle en opportunistische praktijk een eind. Een nieuwe hypotheek moet je ten minste annuïtair aflossen om de fiscale hypotheekrenteaftrek te krijgen. Maar leende je vorig jaar al aflossingsvrij, zoals deze dochter, dan mag je zonder belastinggevolgen doorgaan.

De dochter is een van de 2,5 miljoen huiseigenaren met een (deels) aflossingsvrije hypotheek. De euforie erover taant, want al op 800.000 woningen rust een schuld die hoger dan de woningwaarde is. De advieswereld promoot daarom een nieuw standaardadvies: op talloze websites, inclusief die van de Vereniging Eigen Huis, wordt de verwarde woonconsument voorgespiegeld dat aflossen op een aflossingsvrije schuld slechts lukt als je die omzet in een bankspaarhypotheek. Dit mag tot 1 april, maar er zitten grote nadelen aan.

Bij de overstap naar een bankspaarhypotheek tuigt je adviseur je aflossingsvrije schuld op met een twintig jaar lopend bankspaarproduct. Dat heet een spaar- of beleggingsrekening eigen woning (sew of bew). Dit advies kost bijvoorbeeld 125 euro per uur of 600 euro per product. Daar kunnen afsluitkosten bijkomen. Bovendien is banksparen zo inflexibel als een betonblok. Twintig jaar moet je geld storten. Wil je eerder ophouden, wegens echtscheiding, emigratie of werkloosheid, dan staat de fiscus op je stoep.

Toch prijzen adviseurs de bankspaarhypotheek de hemel in. Want je mag er per belastingplichtige 157.000 euro belastingvrij in opbouwen, en je maandlasten blijven minimaal. Die voordeeltjes liggen echter ook zonder bankspaarproduct voor het grijpen. Los je, in plaats van banksparen, direct af op je aflossingsvrije hypotheek, dan verhuist spaargeld van belastingbox 3 naar 1. Het wordt daardoor belastingvrij. Los wel hooguit af wat boetevrij is toegestaan (vaak jaarlijks 10 procent). Je maandlasten zullen slinken, want ze dalen na elke aflossing.

De enige reden om een bankspaarproduct wél te koppelen aan de aflossingsvrije schuld, is als je zo’n product, van na 14 september 1999, hebt lopen in box 3 (door een abominabel advies). Corrigeer dit vóór 1 april. Begin in andere gevallen vandaag met aflossen. Zeker als je huis door hoge schuld op verdrinken staat.

Nieuwe vraag: Ik hoorde dat de levensloopregeling is aangepast. Je zou met ongeveer 20 procent voordeel je volledige saldo kunnen opnemen. Klopt dit? En wanneer is dit aantrekkelijk? Mail uw antwoord en/of nieuwe vragen voor dinsdag aanstaande naar ericaverdegaal@nrc.nl.