‘Ik heb me veertig uur onder mijn bed verstopt’

De gijzelingsactie in Algerije is op een internationale crisis uitgelopen. De bestorming van het complex heeft tot een onbekend aantal slachtoffers geleid. Ontsnapte gijzelaars vertellen wat zich binnenheeft afgespeeld. De actie zette de Algerijnse leider van de terreurgroep internationaal in de schijnwerpers.

De Franse president Hollande zei gisteren dat de gijzeling bewijst dat het Franse optreden in Mali noodzakelijk is. Foto AFP

De gijzelingsactie begon woensdagochtend in alle vroegte, toen zwaar bewapende islamitische extremisten een bus met medewerkers van het gascomplex aanvielen. Een militaire escorte die de bus vergezelde, opende het vuur en bij het daaropvolgende vuurgevecht kwamen een Britse en een Algerijnse man om het leven. Zes anderen – twee Britten, een Noor, twee politieagenten en een beveiliger – raakten gewond.

Een 58-jarige Noorse ingenieur, die wist te ontkomen, vertelde zijn vrouw over de aanval op de bus. „Kogels vlogen over hun hoofden terwijl ze op de vloer van de bus lagen”, zei Vigdis Sletten tegen persbureau AP in een telefonisch interview vanuit haar huis in het westen van Noorwegen. De militaire escorte wist de aanval af te slaan. Ze vertelde dat haar man en de andere passagiers uit een raam van de bus klommen en naar een nabijgelegen kamp van het Algerijnse leger werden gebracht.

De Algerijnse minister van Binnenlandse Zaken, Daho Ould Kabila, zei dat de extremisten vanuit Libie het land waren binnengekomen in drie voertuigen. „De Algerijnse autoriteiten hebben veelvuldig tegen de Libische autoriteiten hun vrees uitgesproken en tientallen keren gevraagd om voorzichtig te zijn en de grenzen met Algerije te beveiligen”, zei Kabila tegen de Algerijnse krant Echourouk.

Veel is nog onduidelijk over het verloop van de gijzeling, want het complex ligt op een zeer afgelegen plek in de Sahara, 1.300 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Algiers aan de Libische grens. Aan de hand van een aantal ooggetuigen die wisten te ontsnappen, vallen de volgende gebeurtenissen te reconstrueren.

De extremisten zijn na de mislukte aanval op de bus naar het gascomplex gereden, waar ze honderden Algerijnse en tientallen buitenlandse medewerkers zouden hebben gegijzeld in de leefvertrekken. De extremisten, die met de buitenwereld communiceerden via media in buurland Mauretanië, zeiden dat ze tientallen strijders in het complex hadden, bewapend met mortieren en luchtafweergeschut.

Een van de gijzelaars zei tegen de zender France 24 dat ze gedwongen werden om bomgordels te dragen en dat de extremisten dreigden het complex op te blazen. Een Algerijnse man die ontsnapt is, vertelde tegen persbureau Reuters dat de extremisten kennis leken te hebben van het ontwerp van het complex. Veiligheidsexperts menen dat de gijzelingsactie lang van tevoren gepland is, voordat de Franse operatie in Mali was begonnen.

„De terroristen zeiden tegen ons dat ze moslims niets zouden aandoen en dat ze alleen geïnteresseerd waren in de christenen en de ongelovigen”, zei Albdelker, via de telefoon tegen Reuters. „‘We zullen ze doden’, zeiden ze.”

Algerijnse militairen omsingelden het complex, waardoor de extremisten geen kant op konden. Legerhelikopters cirkelden erboven. De autoriteiten weigerden te onderhandelen.

De Ierse ingenieur Stephen McFaul, die al vijftien jaar met tussenpozen werkt in olie- en gascomplexen in Noord-Afrika, belde zijn familie op aandringen van de extremisten. „Hij belde me om negen uur”, zei zijn moeder Marie tegen AP, „om te zeggen dat Al-Qaeda hem gegijzeld had en om contact op te nemen met de Ierse regering, want ze wilden publiciteit.”

Zijn broer Brian McFaul zei tegen The Daily Telegraph: „Het was vroeg in de ochtend en hij moest stil zijn. Er werd geschoten en we konden het geweervuur op de achtergrond horen.”

Een Franse medewerker vertelde tegen de radiozender Europe 1 dat hij zich veertig uur lang verstopt heeft onder zijn bed. „Ik heb me bijna veertig uur in mijn kamer verscholen”, zei Alexandre Berceaux. „Ik zat onder het bed en heb er planken voor gezet, voor het geval dat. Ik had weinig te eten, weinig te drinken en wist niet hoe lang het zou duren.”

Het Algerijnse leger besloot uiteindelijk het complex te bestormen om de gijzelaars te bevrijden. De extremisten zeiden tegen een Mauretaans persbureau dat Algerijnse helikopters het vuur openden toen ze met de gijzelaars het gascomplex probeerden te ontvluchten.

McFaul wist te ontsnappen. Naderhand vertelde hij dat hij zag hoe vier jeeps vol met gijzelaars werden opgeblazen door het Algerijnse leger. De regering toonde geen berouw en zei dat ze gedwongen waren in actie te komen omdat de extremisten probeerden te ontsnappen.

„Toen de terreurgroep vastbesloten was het complex te verlaten en de gijzelaars mee te nemen naar buurlanden, werd het bevel gegeven voor een aanval van speciale eenheden op de plaats waar van de terroristen verschanst zaten”, zei een regeringswoordvoerder tegen het Algerijnse staatspersbureau APS. Vandaag bleek de gijzeling nog niet afgelopen.

„Het was een nachtmerrie”, zei Marie McFaul, de moeder van de Ierse ingenieur. „Ik wil dit nooit meer meemaken. Hij mag nooit meer terug. Hij neemt maar een baan hier in Belfast, net als iedereen.”