Het aanzien van 2012

Vergeet de grijstinten, de voetbalboeken en de andere nieuwlichterijen. De orde in de boekwinkel is hersteld: de eerste plaats van de Bestseller 60 is in bezit van het boek dat aan de top hoort te staan, in januari. Vorige week niet in de lijst, nu op de eerste plaats: Het aanzien van 2012. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld(Het Spectrum, 192 blz. € 17,99).

En 2012 blijkt een goed ‘aanzien-jaar’ te zijn. Alleen al het traditioneel minst gelezen deel van het boek, de inleiding, is in dit 51ste deel van de onverwoestbare serie alleen al de moeite waard. Want die blijkt dit jaar een heus pamflet te zijn. Samensteller Han van Bree begint onopvallend met een verwijzing naar de aflopende Mayakalender, het niet-vergaan van de wereld op 21 december (en ook niet op de overige 365 dagen van het jaar).

Dan schakelt hij via de vaste opsomming van rampzaligheden (‘ Kijk naar Syrië [...] Kijk naar de Verenigde Staten [...] Kijk naar Birma [...] Kijk naar Haren [...] Kijk naar Almere’, waarop bij de sport tussen haakjes een eerste fraaie steek onder water volgt: ‘we juichten bij (hopelijk dopingvrije) sportprestaties van Epke Zonderland, Ranomi Kromowidjojo, Marianne Vos, Tom Boonen, Philippe Gilbert, Rafael Nadal, Roger Federer, [etc.]’.

Maar dan komt de pointe: ‘Voor de media zijn meningen tegenwoordig belangrijker dan feiten, emoties belangrijker dan deskundigheid. Bovendien lijkt de klassieke verslaggever die uitrukte om een gebeurtenis te beschrijven, plaats te hebben gemaakt voor de journalist die speculeert op toekomstig nieuws – dat wellicht nooit zal komen (of anders dan gedacht)’. Van Bree, die werkende weg kennelijk doodvermoeid was geraakt van de parade bijna-nieuws in 2012, somt geduldig op: de ongereden Elfstedentocht, het onterechte afschrijven van Ajax als kampioenskandidaat en de razendsnel verkruimelde race om het Torentje tussen Roemer en Rutte.

Trots kondigt de samensteller dan ook aan dat hij ‘ouderwets’ is gebleven ‘in het jaar waarin de wereld gewoon doordraaide’: hij doet alleen dingen die echt gebeurd zijn, nadat ze gebeurd zijn. Zoals de PC, de belangrijkste sportwedstrijd van Friesland die gewoon doorging en werd gewonnen door het partuur Tolsma-Anema-Van Zuiden, met die laatste als Koning. Zeer sereen bericht Het aanzien over het ski-ongeluk van prins Friso, dat één zeer feitelijke pagina toebedeeld krijgt.

VanBrees lovenswaardige streven naar waargebeurd nieuws wordt al op de tweede tekstpagina van een ironische laag voorzien. Daar staat een artikel ‘Dreigende dijkdoorbraak’. Ter verdediging van Van Bree: de dijk brak weliswaar niet door, maar de evacuatie was echt. En, de echte ‘aanzien-ervaring’: ik was ‘Tolbert’ al lang weer vergeten.

Verder is het weer mooie zinnen sprokkelen in het boek, zoals ‘Mars stond sowieso bekend als een weinig gastvrije planeet’ (marswagentje Curiosity geland, 6 augustus).

In het verslag van de affaire Van Rey krijgt de VVD een tik op de vingers: ‘Voorzitter Benk Korthals en partijleider Mark Rutte lieten het bij obligate opmerkingen over het belang van integriteit. Velen hadden een wat principiëler standpunt verwacht van een partij die in zijn verkiezingsprogramma toch juist had gehamerd op krachtdadig en transparant bestuur en een harde aanpak van criminaliteit.’

En ook de huidige nummer twee van de bestsellerlijsten ontkomt niet aan de milde spot van Het aanzien van 2012: ‘Fifty Shades of Grey en de beide vervolgdelen vlogen wereldwijd als hete broodjes over de toonbank.’

    • Arjen Fortuin