FNV keert terug in de 'polder'

Vakcentrale FNV wil zich sterk maken voor herstel van het polderoverleg. Dat was na de felle, interne machtsstrijd geen vanzelfsprekendheid.

De FNV, met 1,2 miljoen leden de grootste vakcentrale van het land, ‘poldert’ weer. Sterker, Ton Heerts, de vorig jaar aangetreden voorzitter, is sinds deze maand ook voorzitter van de Stichting van de Arbeid, het formele overlegplatform van werkgevers en werknemers en adviesorgaan van de regering.

Herstel van dat poldermodel, hervormingen op de arbeids- en woningmarkt en het AOW-dossier staan de komende maanden onder Heerts voorzitterschap op de agenda. En dat is niet vrijblijvend, minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) heeft de sociale partners toegezegd hun adviezen serieus te betrekken bij zijn beleid.

Zelf brak de minister vanmorgen via zijn woordvoerder een lans voor versterking van de koopkracht om economisch herstel te bevorderen. „Aan loonmatiging kleven ook nadelen. Het zou helpen als Nederlanders weer wat meer koopkracht krijgen”, aldus Asscher.

Ook in de Sociaal-Economische Raad neemt de invloed van de FNV toe. Dat is het gevolg van het vertrek van seniorenbond ANBO uit de vakcentrale. De ANBO-zetel in de SER gaat naar de FNV, waarmee die acht van de elf werknemerszetels bezet.

Die hernieuwde ‘polderbereidheid’ van de FNV is niet vanzelfsprekend. Nog geen half jaar geleden liet Heerts in deze krant weten dat de FNV zo zeer in puin lag, dat onderhandelen over een sociaal akkoord geen zin had. Werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes kreeg dat ook te horen. „Wientjes denkt dat wij er als vakbeweging nog zijn. Maar dat is een misverstand. We zíjn er voor een belangrijk deel niet meer.”

Inmiddels is er bij Heerts’ bereidheid om te verkennen en te onderhandelen. Zonder de verwachting dat er nog dit jaar een groots en meeslepend akoord ‘á la Wassenaar’ op tafel ligt – een verwijzing naar het pact dat de sociale partners ten tijde de crisis van 1982 sloten over winstherstel en loonmatiging, waarop het kabinet toezegde looningrepen achterwege te laten.

Vorig jaar juni volgde Heerts Agnes Jongerius op, na een machtsstrijd die de vakcentrale ernstig had verlamd. Ook andere hoofdrolspelers zijn inmiddels opgestapt, of doen dat binnenkort, zoals voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten, nu nog een van de grootste geledingen binnen de FNV.

Van der Kolks opvolger, naar verwachting de huidige algemeen secretaris van Bondgenoten, Ellen Dekkers, weet op voorhand dat haar functie tijdelijk is, omdat Bondgenoten op termijn wordt opgeheven. Hetzelfde geldt voor de voorzittersvacatures bij de twee andere grote FNV-bonden, Bouw en Abvakabo.

Gisteren schoven de leden van FNV Bouw Willem Linders (53) naar voren als voorzitter en opvolger van John Kerstens, die vorig jaar werd gekozen in de Tweede Kamer. Ook Linders’ voorzitterschap is tijdelijk. Het is zelfs de bedoeling dat traditionele namen als Abvakabo en Bondgenoten verdwijnen en plaats maken voor kleinere, zelfstandige sectoren in onder meer zorg of de ambtenarij, onder de merknaam FNV.

Heerts is er op het nippertje in geslaagd om de FNV-familie goeddeels bij elkaar te houden. Daar zag het tot afgelopen weekeinde niet naar uit. Met name de kleinere bonden – van politie (NPB), leger (AFMP), marechaussee (Marver), onderwijs (AOB) en journalistiek (NVJ) boden tot op het laatst verzet tegen de hervormingsplannen van Heerts, omdat de grote bonden – Bondgenoten, Bouw en Abvakabo – te veel macht zouden krijgen in zowel het bestuur als het ‘ledenparlement’.

Dat risico heeft Heerts ondervangen door in een sideletter de autonomie van die bonden te garanderen. Want op papier hébben die drie grote bonden ook veel macht en invloed. In het ledenparlement zijn zij in de meerderheid en dat parlement kiest straks de zeventien leden van het algemeen bestuur.

Dan komt er in Heerts’ reorganisatievoorstel nog een dagelijks bestuur van zeven leden, waarvan tot december 2014 drie zetels naar de grote drie gaan. Heerts’ opvolger, hij vertrekt in mei, wordt rechtstreeks gekozen door alle FNV-leden.

Toch heeft Heerts deze week alle negentien bondsvoorzitters achter zijn plan gekregen. Zijn troef was de verzekering dat Bondgenoten, Bouw en Abvakabo eerst fuseren, maar zichzelf vervolgens opsplitsen in een veertigtal kleinere sectoren van tussen de 50.000 en 100.000 leden.

De komende maanden moeten de achterbannen van de negentien bonden zich nog uitspreken over de nieuwe opzet van de FNV.

    • Jos Verlaan