Andersdenkenden Sri Lanka lopen gevaar

Dissidenten krijgen het moeilijker in Sri Lanka. De familie Rajapaksa, geleid door de president, zet nu ook de rechterlijke macht naar haar hand.

Steeds vaster wordt de greep van president Mahinda Rajapaksa en zijn drie broers op Sri Lanka. Sinds deze week hoeven tegenstanders van de regering nauwelijks meer op hulp van onafhankelijke rechters te rekenen, nu opperrechter Shirin Bandaranayake de laan is uitgestuurd.

Critici moeten rekening houden met een afranseling bij nacht en ontij door gewapende bendes, die naar wordt aangenomen handelen op last van de regering. Met enige frequentie worden er zulke gevallen gemeld. Vorige herfst overkwam het een hoge rechter, Manjula Thilakaratne, die had beweerd dat rechters hun leven niet langer veilig zijn als ze machtige mensen in het land dwarsbomen. Ook kritische journalisten treft dit lot soms. Minister van Informatie Mervyn Silva beloofde vorig jaar openlijk critici „de botten te breken”. Zeker één journalist, Lasantha Wickrematunga, moest zijn kritiek op de regering met de dood bekopen.

Het ontslag van president Bandaranayake van het Hooggerechtshof wegens ‘machtsmisbruik’ volgde op een maandenlang conflict met de gebroeders Rajapaksa. Dinsdag benoemde de president zijn juridisch adviseur Mohan Peiris tot haar opvolger. Het enige wat Bandaranayake nog aan de buitenwereld wist te melden was: „Zorg voor ons drieën”. Volgens de Asian Human Rights Commission een bewijs dat ook zij zich nu zorgen maakt over haar veiligheid en die van haar gezin.

Internationaal was er veel kritiek. „De benoeming van Mohan Peiris als opperrechter na een politiek gecompromitteerde en procedureel onzuivere afzetting is een nieuwe ernstige belediging voor de rechterlijke macht in Sri Lanka, die toch al een lange lijdensweg heeft ondergaan”, oordeelde Sam Zafiri van de Internationale Commissie van Juristen. Ook de VS waarschuwden dat het functioneren van de democratische instellingen in Sri Lanka in gevaar is.

Opperrechter Bandaranayake had tot tweemaal toe een plan verworpen dat Basil Rajapaksa, een jongere broer van de president, veel zeggenschap zou hebben gegeven over geld voor plattelandsontwikkeling. Eendrachtig regisseerden de broers vervolgens haar afzetting. Basil diende een motie in voor haar afzetting en een andere broer, parlementsvoorzitter Chamal Rajapaksa, zag erop toe dat de volksvertegenwoordiging instemde. President Mahinda zorgdvoor de praktische afwikkeling. De vierde broer, minister van Defensie Gotabhaya Rajapaksa, keek toe.

De gang van zaken past in een patroon. Vooral na de zege op de Tamil Tijgers in 2009 na een lange burgeroorlog, hebben de Rajapaksa’s hun macht uitgebreid. In 2010 werd de grondwet zo aangepast dat Rajapaksa ook na twee termijnen herkozen kan worden. Hij mag ook de opperrechter benoemen, de hoogste politiechef en de commissaris die toezicht houdt op de verkiezingen.

Rajapaksa’s achterban, vooral in het overwegend Singhalese zuiden, juicht dit van harte toe. Voor andersdenkenden wordt het steeds moeilijker zich hoorbaar te maken.

    • Floris van Straaten