Wees oprecht, Lance Armstrong. Geen zelfbeklag, vingerwijzen of strategie

Illustratie NRC / Koen Smeets

Geestelijke topsport. Dat belooft het interview van Oprah Winfrey met Lance Armstrong te worden. Niet alleen voor de gevallen sportheld zelf, maar ook voor de kijkers. Worden we getuige van een mentaal helingsproces of van het zoveelste toneelstukje? Kunnen we hem vergeven?

Vannacht wordt het eerste deel van het 2,5 durende en eerder opgenomen interview uitgezonden. De man die zijn zeven Tour-titels heeft moeten inleveren zal eindelijk toegeven dat hij doping heeft gebruikt. Misschien zelfs dat hij anderen daartoe aanspoorde, dat hij de spin in een web van leugens was. Gegeven zijn vele ontkenningen zal hij heel diep moeten gaan. Maar het is zeer de vraag of we de echte Armstrong gaan zien.

Het helpt in ieder geval niet dat hij een roedel advocaten meenam naar de studio. Dat neigt naar een bekentenis in de juridische zin des woords. Hoe bedachtzamer zijn woorden, hoe meer hij de verdenking op zich laadt met sponsorcontracten en strafvermindering bezig te zijn. Dan zien we iemand die even zijn verlies neemt om de volgende ronde weer mee te mogen doen.

Als Armstrong echt de meesteroplichter is waar iedereen hem voor houdt dan heeft hij nogal wat geestelijke etappes te gaan om met zichzelf en de wereld in het reine te komen. Eigenlijk vraagt Oprah daar ook om. Of zoals de antropoloog Brooke Magnanti in The Telegraph schrijft: “Ze is de beste vriend die je nooit hebt gehad, de imaginaire tante die altijd luistert naar je verhaal (..) Dat Lance Armstrong naar Oprah gaat, maakt duidelijk dat zijn verhaal menselijker moet worden wil hij het schandaal overleven.”

In de psychiatrie wordt een bekentenis ook wel gezien als een mentaal helingsproces. “De mens heeft een instinctieve behoefte om zaken te bekennen waarvan hij meent dat ze slecht voor hemzelf, een naaste of God zijn. Het idee wil dat het menselijke gevoel van compleetheid en integriteit wordt afgewaardeerd als fouten niet worden bekend. De ervaring van schuld zet mensen tot bekentenissen aan”, aldus een verklaring in een wetenschappelijk essay van Elizabeth Todd over bekentenissen.

Neuroloog David Eagleman gaat in zijn boek Incognito: the secret lives of the brain nog een stap verder. Het niet bekennen van grote geheimen schaadt volgens hem de gezondheid. Het bewaren ervan ziet hij als zware geestelijke arbeid - een neuraal conflict dat maar voortduurt. Dan is er nog de religieuze vorm: het biechten. Je vertelt je geheim aan een priester en verlaat opgelucht de kerk. Volgens Eagleman een instrument waar geen therapie aan kan tippen. Het idee dat een Verlosser je zonden opneemt werkt op zichzelf al helend.

Het is voor Armstrong te hopen dat hij bij Oprah niet van zich heeft afgebeten. Daarmee verlengt hij het schandaal alleen maar. Oprah geldt hier als een seculiere priester. Wil de gevallen wielrenner weer in de kudde opgenomen worden, dan moet zijn bekentenis een sacrament van verzoening zijn. Een biecht onder het Alziende en Alwetende oog van de Televisiecamera. Een kwetsbaar optreden waarin hij zich in de ziel laat kijken. Aan het publiek de taak om te beslissen over vergeving.

Volg de auteur op Twitter

    • Steven de Jong