Morgen spreekt Cameron over Europa - brengt hij Rutte in verlegenheid?

epa02547228 Dutch Prime Minister Mark Rutte (L) meets with British Prime Minister David Cameron (R) at no 10 Downing St London on January 24, 2011. EPA/CARL DE SOUZA POOL Mark Rutte met de Britse premier Cameron in 2011. Foto EPA / Carl de Souza

Iedereen heeft het er al weken over, morgen is het eindelijk zover. David Cameron houdt zijn langverwachte Europaspeech. En dat alles in de Amsterdamse Beurs van Berlage. “Hij is welkom”, zei Rutte vorige week opgewekt. De vraag is of hij dat na het optreden van Cameron nog steeds is.

Update 20.00: het bezoek van de Britse premier Cameron morgen aan Nederland is afgelast wegens de gijzelingssituatie in Algerije.

Want wat komt de Britse premier doen? Cameron zal zijn plannen ontvouwen over de toekomst van de Britten binnen de Europese Unie. Mogelijk legt hij eisen op tafel voor een losser soort EU-lidmaatschap, dat voornamelijk gebaseerd zal zijn op handel. Zijn toespraak moet de aanzet vormen voor de onderhandelingen daarover. En die nieuwe relatie met de EU moet weer de basis zijn voor een Brits referendum na 2015.

Onze correspondent Titia Ketelaar legt vandaag in NRC Handelsblad uit wat Cameron wil met zijn speech:

Allereerst moet hij de anti-Europese rechtervleugel van zijn Conservatieve partij laten inbinden. Die hield zich even koest nadat Cameron in december 2011 een verdragswijziging over meer begrotingsdiscipline vetode. Maar de hardliners rebelleren nu weer openlijk, stellen radicale eisen, en zullen dat blijven doen tot Cameron belooft het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie terug te trekken.

Dat laatste zal hij morgen zeker niet aankondigen. De premier herhaalde deze week dat hij vindt dat het Verenigd Koninkrijk als handelsnatie lid van de EU moet blijven, en dat een referendum over een uittreding, de ‘Brixit’, “een valse keuze” biedt. Maar hij moet de anti-Europeanen wel iéts geven.

Aan de andere kant kan hij morgen ook niet te vijandig en eurosceptisch klinken. De premier leidt nog altijd een coalitieregering, en hij kan het zich niet veroorloven de pro-Europese Liberaal-Democraten van zich te vervreemden en een breuk te riskeren. Volgens peilingen zou oppositiepartij Labour de grootste partij worden als er nu verkiezingen werden gehouden.

Komt Nederland in het eurosceptische kamp?

Tot zover de Britse kijk op de zaak. Want wat staat er voor Nederland op het spel door Camerons bezoekje? Dwingt de visite Rutte en de zijnen om tot een eigen Europa-standpunt naast dat van Cameron te komen? Bekend is dat het kabinet momenteel werkt aan een Europavisie. Bekend is ook dat PvdA-minister Timmermans van Buitenlandse Zaken daar graag een pro-Europees geluid in laat horen.

Op Buitenlandse Zaken bestond de vrees dat Nederland met het bieden van een podium aan Cameron door andere landen in het Britse eurosceptische kamp kan worden geplaatst, zo schreef politiek redacteur Mark Kranenburg eerder al in NRC:

“Wat al helpt om dit beeld te vermijden is dat Rutte, die afgelopen weekend werd gebeld door Cameron, vanwege de ministerraad niet aanwezig zal zijn bij de toespraak.”

Rutte zal Cameron wel ontvangen.

Komt Cameron van een koude kermis thuis?

Daarnaast denkt Cameron in Nederland een bondgenoot te vinden. Maar komt hij straks niet van een koude kermis thuis? Kranenburg in NRC:

Zowel Nederland als het Verenigd Koninkrijk strijden voor een lagere, meer moderne Europese begroting, delen hun aversie tegen een federaal Europa en kennen allebei een ‘Atlantische oriëntatie’. De Britten wijzen op het regeerakkoord van VVD en PvdA. Hierin staat dat Nederland de Europese Commissie zal vragen “te inventariseren, op basis van het beginsel van subsidiariteit, welke beleidsterreinen kunnen worden overgedragen aan nationale overheden”.

Zelf zal Nederland daartoe “ook voorstellen doen”. Cameron beschouwt Nederland duidelijk als een bondgenoot in zijn strijd tegen de Brusselse bemoeienissen, maar wellicht rekent hij zich daarmee rijk.

Cameron mag zich dan rijk rekenen met Nederland als bondgenoot, feit is wel dat hij morgen in Nederland een podium krijgt om uiteen te zetten waar het met het Europese project naar toe moet; een uiterst gevoelig politiek thema. Kranenburg:

“Het debat over Europa kan erg explosief zijn, je hoeft er maar een vuurtje bij te houden. Dat hebben we gezien toen we in 2005 ‘nee’ hebben gezegd bij het referendum. Dat Cameron naar Nederland komt is interessant omdat dat hier nieuwe krachten kan losmaken; het kan het Europadebat opnieuw op gang brengen. Over ongeveer een maand houdt de Tweede Kamer een groot debat over Europa, waarin vragen aan bod komen die Cameron ook zal beantwoorden.”

Cameron speecht morgenochtend om 10.00 uur in de Beurs van Berlage, Amsterdam.

    • Marije Willems