Loze televisierituelen

Het eindeloos actualiteit blijven uitzenden zonder dat er iets wezenlijks te melden valt, is een onvermijdelijk televisieritueel bij grote gebeurtenissen geworden. Er wordt rechtstreeks geschakeld naar een verslaggever die voor een afzetlint of de dichte deur van een fractiekamer staat. Is er nieuws? Nee, er is geen nieuws. Maar blijf daar wel even staan voor de zekerheid.

Het fenomeen blijkt niet van vandaag of gisteren. Precies een halve eeuw geleden vond onder barre omstandigheden de meest heroïsche Elfstedentocht aller tijden plaats, maar de techniek verhinderde de doorgave van rechtstreekse wedstrijdbeelden. Wel vroeg verslaggever Arie Kleywegt aan een politieman ter plaatse of hij kon bevestigen dat de latere winnaar Reinier Paping zojuist alleen was langs gereden.

Fameus zijn ook de telefonisch ontvangen berichten uit de wedstrijd die een kettingrokende Koos Postema in de studio aan ons meedeelde.

Vijftig jaar later kwam het toch nog goed. Na een eerder speelfilmversie in De hel van ’63 (Steven de Jong, 2009) bezorgden Dirk Jan Roeleven en Marnix Koolhaas ons in Andere tijden sport (NOS/VPRO) alsnog een beeldverslag, met herinneringen van deelnemers, foto’s van de toen 20-jarige Anneke Bleeker en verrassend veel, ook door amateurs gedraaid filmmateriaal, zelfs in kleur.

Zouden we Rutger Castricum de huidige Koos Postema kunnen noemen? Ze delen een brutaal improvisatievermogen en een toon die de kijker zich regelmatig doet afvragen of hij misschien in de maling wordt genomen. Na aanvankelijke schermutselingen met PowNews zijn het nu juist de Haagse politici die de toon van Castricum begrijpen en het spel van de ironische hyperbolen meespelen. Zelfs Kees van der Staaij (SGP) raakt niet meer in paniek als Castricum bezorgd informeert of de partij nu toch niet ook homo’s gaat toelaten.

Gisteren ging het in de wandelgangen om het graaien door politici, iets waar de kijkers van PowNews een groot punt van maken, nu ook presentator Dominique Weesie de balkenendenorm blijkt te overschrijden. Maar Rutger vindt het duidelijk een onderwerp van niks. Staatssecretarissen Wilma Mansveld en Martin van Rijn (beiden PvdA) stoeien met meerdere betekenissen van de woorden ‘graaien’ en ‘binnenkomen’. Maar het meeste plezier heeft de verslaggever met minister Melanie Schultz (VVD), die zegt niet te weten wat ze verdient, maar dat het in ieder geval minder is dan haar vorige baan. „Wat verdien jij eigenlijk, Rutger?”, vraagt ze jolig. „Ook best veel”, proest hij het uit.