Leidt een zelfscankassa tot meer winkeldiefstal?

Zelf je boodschappen scannen en afrekenen, het scheelt zeeën van tijd. Maar, hoe zit het met iemand die niet alle producten scant, vraagt Judith Kal uit Leiderdorp zich af. „Verschilt het aantal winkeldiefstallen erg ten opzichte van winkels waar een caissière afrekent?”

De eerste zelfscankassa in Nederland plaatste de HEMA in 2002, in Noordwijk. Het eerste artikel dat ooit werd gescand én betaald, was een rookworst. Maar niet alle artikelen worden netjes betaald.

Toch is „afrekenen met een zelfscanner niet fraudegevoeliger dan afrekenen bij een normale kassa”, zegt Rianne van der Sar, woordvoerder van Albert Heijn. Volgens haar is diefstal in de winkels met zelfscanners niet toegenomen.

Om te controleren of er wordt gestolen doet Albert Heijn, dat in 2006 de zelfscanner invoerde, steekproeven. De boodschappen in het mandje worden vergeleken met de bon. Deze steekproeven geven geen ‘schokkende resultaten’. „Anders zou Albert Heijn de zelfscan verwijderen”, verzekert Van der Sar. Exacte aantallen wil ze niet geven, dat zou de kans op winkeldiefstal kunnen verhogen.

Jumbo is ook tevreden over de zelfscan. „Wij hebben het systeem in geen enkele winkel verwijderd”, zegt woordvoerder Claire Trügg. Toch heeft de supermarkt ervoor gekozen een caissière bij de zelfscan te plaatsen, al is dit volgens Trügg bedoeld „om het persoonlijk contact te behouden met de klant”.

Stefan Bogaerts, hoogleraar forensische psychologie aan de Universiteit Tilburg, denkt dat de betaalpalen wel van invloed zijn. „Diefstal is afhankelijk van drie criteria: motivatie, capaciteit en gelegenheid om te stelen. De gelegenheid om te stelen is bij de zelfscankassa vrij groot, omdat er slechts steekproeven worden gedaan. De capaciteit is groot, omdat je bij controle makkelijk een smoes kunt verzinnen (‘ik moet er nog aan wennen’ ‘ik ben vergeten sommige artikelen te scannen’).”

Exacte getallen kent Bongaerts niet, maar hij gaat ervan uit dat de „hypothetische kans op stelen bij een zelfscankassa groter is”.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl

    • Carmen Dorlo