Wolken gevangen in een kartonnen doos

Op de tentoonstelling The Cloud in Hoofddorp beelden twaalf kunstenaars met uiteenlopende materialen wolken uit. ‘Ongrijpbaar, als luchtschepen waaien ze aan ons voorbij.’

Nimbus Minerva 2012 van Berndnaut Smilde. Foto Cassander Eeftinck Schattenkerk

De wolk op het schilderij In de zomer (2008) van kunstenares Danielle Lemaire is een regenboogwolk. De bovenzijde is een vloeiende, lichte vorm, zoals wij Hollandse wolken kennen. Aan de onderzijde rust de wolk op de kronen van zomerse bomen. En juist daar lichten de kleuren geel, rood, blauw, violet en oranje op in een prachtige gloed. Vlak naast deze kleurrijke formatie heeft kunstenares Conny Kuilboer een wolk van dekenstof gemaakt en die omsloten door een kartonnen frame. „Deze wolk is ontstaan uit het verlangen van de kunstenaar om een wolk te vangen”, schrijft Kuilboer in haar toelichting bij Wolk (2007). „Ongrijpbaar, als luchtschepen waaien ze aan ons voorbij.”

Die zeilende, vrije wolk in de blauwe lucht en de wolk gevangen in een kartonnen doos zijn twee kunstwerken die de tentoonstelling The Cloud in Galerie De Meerse in Hoofddorp markeren. Twaalf kunstenaars geven met uiteenlopende materialen als olieverf op linnen, papier, garen, stoffen, marmer en lichtgevoelig fotopapier uitbeelding aan wolken.

De Zeeuwse kunstenaar Marinus van Dijke heeft al decennialang een fascinatie voor een duinvallei op Schouwen. Zijn wolkenkunstwerk heet Een heerlijke oktoberdag. Op 9 oktober 2008 maakte hij tussen de vroege ochtend en late avond elk uur een foto: we zien de hemel boven de vallei veranderen van strakblauw naar bewolkt en weer strakblauw. Met videobeelden laat Van Dijke zien hoe wolken, met name de fraaie altocumulus, lijken te ontstaan uit het niets, zich tot een vorm verdichten en weer uiteenwaaieren. Van Dijke legt de beweeglijkheid van de wereld om hem heen vast, als herinneringen.

Een klein juweel vormen de drie langgerekte olieverfpaneeltjes Wolken van Fennanda Eleveld: zo hangen wolken op een zomerse dag boven de horizon, zwevend in het blauw. De kunstenaars die in De Meerse exposeren, blijken wolkenjagers, op zoek naar de spannende en wisselende verschijningsvormen van wolken. Jannie Regnerus maakte het marmeren beeld Wolkenman. Het origineel staat in de entree van het Provinciehuis Friesland; in Hoofddorp is een replica te zien. Vanaf zijn sokkel bestudeert deze wolkenman, met schuin opgericht hoofd, de wolken die door het firmament zeilen.

Wolken zijn niet alleen poëzie en schoonheid, zoals in de visie van Nederlandse kunstenaars. Dietrich Wegner, geboren in Australië, maakt van materialen als polyester, staal en touw een bloesemende paddenstoelenwolk, Playhouse (2005). De gelijkenis tussen dit werk en de befaamde foto van de atoombom op Hiroshima is frappant. Zelf noemt hij dit werk zowel „efemeer” als „angstaanjagend”. Dat klopt. Aan de bron van deze wolk ligt een reusachtige bomkrater van een verwoeste stad. En kijk eens goed, links uit de wolk komt een touwladder te voorschijn. Alsof hij bewoond is en je eruit kunt vluchten. Een wolk als vluchtweg boven een kapotte wereld.

The Cloud in Galerie de Meerse. T/m 10/2.Feestelijke opening op 20/1. Inl: demeerse.nl/galerie

    • Kester Freriks