Oproep Raad voor Cultuur: geen besluit over verkoop Afrikacollectie

ROTTERDAM - Het Wereldmuseum in Rotterdam. ANP XTRA LEX VAN LIESHOUT Een deel van de collectie van het Wereldmuseum in Rotterdam. Foto ANP / Lex van Lieshout

De Raad voor Cultuur roept de gemeente Rotterdam op vanmiddag geen besluit te nemen over de verkoop van de Afrikacollectie van het Wereldmuseum.

Wethouder Antoinette Laan (Cultuur, VVD) praat om 14.00 uur met de gemeenteraadscommissie Jeugd, Onderwijs, Cultuur en Sport over haar voorstellen om het makkelijker te maken voor Rotterdamse gemeentemusea om delen van hun collectie te verkopen. In het bijzonder het Wereldmuseum heeft daarvoor plannen. Directeur Stanley Bremer wil zijn museum alleen nog richten op de collectie Azië en Oceanië. De bijna 10.000 Afrikaanse voorwerpen in de collectie wil hij verkopen.

‘Als deze werken verkocht worden, zijn ze voorgoed verloren’

De Raad voor Cultuur brengt eind deze maand een belangrijk advies uit over de toekomst van de musea. Dat gaat ook over de manier waarop musea moeten omgaan met collectieonderdelen die ze willen afstoten. “Er wordt op dit moment een discussie gevoerd in de museumwereld over de zogenoemde Collectie Nederland. Het zou goed kunnen dat delen van de Afrikacollectie in het Wereldmuseum in die collectie passen. Als ze verkocht worden op de particuliere markt, zijn ze voorgoed verloren voor de Collectie Nederland. Wij roepen de gemeente Rotterdam daarom op om geen onomkeerbare besluiten te nemen tot ons advies er ligt”, zegt Joop Daalmeijer, voorzitter van de Raad voor Cultuur. Hij wijst erop dat de musea een eigen Leidraad voor Afstoting van Museale Objecten (LAMO) hebben. “Wij adviseren de gemeente en het Wereldmuseum om zich daaraan te houden.”

Eerst onderzoek, dan wel of niet verkopen

Deze leidraad houdt onder meer in dat een collectie niet mag worden verkocht voordat goed is onderzocht welke objecten belangrijk zijn om te behouden voor Nederland en of er andere musea zijn in Nederland die ze willen overnemen. Rijksmuseum Volkenkunde in Leiden, het Tropenmuseum in Amsterdam en het Afrikamuseum in Berg en Dal hebben laten weten aan de gemeente dat zij graag bereid zijn om te helpen bij dit onderzoek. De gemeente heeft hier tot nu toe nog niet op gereageerd.

Ook de Vereniging Rembrandt deed deze week een dringend beroep op de gemeente Rotterdam om een “verstandig besluit” te nemen over de Afrikacollectie, dat niet indruist tegen de LAMO. Daarnaast zijn liefhebbers van de collectie op internet een petitie begonnen om de collectie te behouden.

Wereldmuseum moet bezuinigen door minder subsidie

Stanley Bremer, de directeur van het Wereldmuseum, moet bezuinigen omdat hij minder subsidie krijgt van de gemeente Rotterdam. Daarom wil hij zijn museum toespitsen op Azië en Oceanië en de Afrikacollectie afstoten. Van de opbrengst wil hij een fonds vormen waaruit de exploitatie van zijn museum kan worden betaald, zodat het bij de gemeente geen beroep meer hoeft te doen op subsidie.

Over dit plan is inmiddels veel beroering ontstaan in de museumwereld. Volkenkundige musea in binnen- en buitenland stellen dat de collectie unieke en zeer waardevolle objecten bevat, die voor Nederland behouden moeten worden of anders aangeboden zouden moeten worden aan musea in de Afrikaanse landen waar ze vandaan komen. Als ze verkocht worden aan particuliere verzamelaars, zijn ze niet meer te zien voor het grote publiek, noch voor wetenschappers. Musea in Nederland hebben geen geld om de collectie, die miljoenen waard is, te kopen. De vereniging van Europese volkenkundige musea heeft al gewaarschuwd dat het Wereldmuseum in een isolement komt als het de Afrikacollectie verkoopt zonder met de andere musea te overleggen.

    • Claudia Kammer