Herbalife een 'frauduleus piramidespel'?

Een belegger voorspelt dat Herbalife zal worden ontmaskerd als illegaal piramidespel. Maar de koers herstelde weer.

De koers van het aandeel Herbalife, een grote verkoper van maaltijdvervangers en vitaminetabletten in tientallen landen, steeg maandag op Wall Street met meer dan 10 procent – een kostbare tegenslag voor de activistische belegger William Ackman, die een kruistocht voert om de Amerikaanse miljardenonderneming te ontmaskeren als een frauduleus piramidebedrijf.

Investeerders hebben de marktwaarde van Herbalife sinds het begin van dit jaar met 30 procent opgestuwd tot ruim 44 dollar per aandeel, in de veronderstelling dat Ackman zal falen bij zijn campagne om Herbalife eigenhandig weg te vagen. Daarmee is de scherpe waardedaling die Herbalife eind december doormaakte, na beschuldigingen van Ackman, gecompenseerd.

Ackman, oprichter van het hedgefonds Pershing Square Capital Management, heeft een short-positie ter waarde van ongeveer 1 miljard dollar ingenomen tegen Herbalife. Hij verkocht meer dan 20 miljoen geleende aandelen met de bedoeling ze terug te kopen tegen een veel lagere prijs. Hij voorspelt dat het bedrijf waardeloos wordt als toezichthouders zijn conclusie bevestigen dat Herbalife weinig meer is dan een illegaal piramidespel – en het bedrijf zullen dwingen te sluiten.

Andere investeerders, onder wie Ackmans rivaal Daniel Loeb, gaan er juist vanuit dat het 32 jaar oude Herbalife de frontale aanval zal overleven – en verder in waarde zal stijgen. Het hedgefonds Third Point van Loeb, dat onlangs een half miljard dollar verdiende aan speculatie op Griekse staatsobligaties, heeft in reactie 8,9 miljoen aandelen gekocht – en daarmee het vertrouwen in de toekomst van Herbalife enigszins hersteld. Loeb noemt de aantijgingen van Ackman „onzinnig”.

Herbalife verspreidt zijn producten, met name maaltijdvervangers bedoeld om op een gezonde manier af te slanken, via de methode van Multi Level Marketing (MLM). De poeders voor proteïneshakes en dergelijke zijn niet in winkels verkrijgbaar, maar alleen via persoonlijke ‘distributeurs’, die zijn geworven door eerdere rekruten. Zij werven ook zelf weer nieuwe verkopers voor het uitdijende netwerk. MLM is niet verboden; Tupperware past de methode al jaren toe. Ackman beschuldigt Herbalife er echter van dat bij de onderneming niet de producten centraal staan, maar het inschrijvingsgeld van nieuwe rekruten, dat wordt doorgesluisd naar deelnemers hoger op de ladder – de essentie van een piramidespel; en in vele landen, waaronder de VS, illegaal.

Volgens Ackman zijn Amerikanen met lage inkomens de dupe van Herbalife. Hen wordt de kans in het vooruitzicht gesteld om geld te verdienen, of zelfs miljonair te worden, als ‘distributeur’. Ze moeten zich inkopen – maar zitten aan het einde volgens Ackman vaak met minieme opbrengsten of zelfs verliezen. Om twijfel over zijn eigen motieven weg te nemen, zegt Ackman de opbrengsten van zijn short positie aan een goed doel te zullen schenken.

Echter, een vloedgolf van gedupeerde rekruten is nog niet gesignaleerd. De grens tussen legitieme MLM en een frauduleus piramidespel is bovendien vaag en moeilijk aan te tonen. Mogelijk is de Federal Trade Commission terughoudend om een bedrijf als piramidespel te bestempelen nadat de instantie er 32 jaar niets aan heeft gedaan. Mocht Herbalife onder officiële verdenking komen te staan, dan kan de koers weer hard onderuit gaan.