Gevoelens wegstoppen is gevaarlijk, soldaat

Judith Herzberg schreef een nieuwe tekst op Stravinsky’s L’Histoire du Soldat, gedanst door Club Guy & Roni. „Accepteer je donkere kanten.”

Zijn borst is bedekt met een glimmend kuras. Het heeft hem beschermd in de oorlog, maar nu hij weer thuis is, moet hij het afleggen. Vooral zijn innerlijk pantser. Om weer mens te kunnen zijn, om te leven en lief te hebben. „Ik ben verlamd van al te blije angst/ kom alsjeblieft wat stappen dichterbij/ voor we weer dansen moet ik weer leren lopen”, zegt de soldaat in L’Histoire du Soldat van Club Guy & Roni. Woorden geschreven door Judith Herzberg, uitgesproken door de verteller, gedacht door de soldaat.

Herzberg schreef een nieuwe tekst voor het Groningse gezelschap. Van het ‘sprookje’ dat bij de muziek van Igor Stravinsky hoort, zijn alleen de personages – verteller, soldaat, duivel en vrouw (moeder/geliefde) – en het motief gehandhaafd van een soldaat die terugkeert uit de oorlog.

„De titel is spannender dan het oorspronkelijke verhaal”, vindt choreograaf Guy Weizman (39). „Het verhaal van de soldaat: daar zit zoveel in. De simpele man die naar het slagveld gaat – Stravinsky schreef L’Histoire vlak na de Eerste Wereldoorlog – en dan met al die gruwelijke oorlogservaringen terugkeert. Hoe ga je om met een omgeving die niets begrijpt van jouw verhalen? Wat doe je met de moordenaar in jezelf?” „Met wat Ikme in zichzelf ontwaart/ de graagte van de beul/ de moordenaar”, schrijft Herzberg.

Herzberg bezocht meermaals de dansstudio, en zag hoe haar woorden vorm kregen in dans. Hoe haar soldaat als een marionet zonder identiteit de weg terug zoekt. En hoe hij uit alle macht, met gebalde vuisten, poogt grip te krijgen op zijn leven en zijn innerlijke duivel, in een rauw, bij vlagen acrobatisch gevecht. In de muziek van Stravinsky knarst de cello, kermt de viool en gromt de trom.

Club Guy & Roni bracht de voorstelling eerder vrijwel zonder tekst of live muziek, en in Rusland maakten zij een versie zonder Stravinsky maar met een grotere bezetting, met als uitgangspunt de verhalen van Russische ex-militairen die in Tsjetsjenië vochten. Die versie is genomineerd voor de prestigieuze Russische theaterprijs de Golden Mask Award.

Roni Haver, Weizmans vrouw en co-choreografe van het stuk, danst de dubbelrol van moeder en geliefde. Zij belichaamt het burgerleven, dat tijdens afwezigheid van de soldaat gewoon is doorgegaan en waarvan hij vervreemd is geraakt. Hij verbaast zich over vanzelfsprekendheden als stromend water, een schone wc en functionerende lichtknopjes.

Herzberg verwoordt het hartverscheurend exact. „Wij/ passen niet meer in hun huizen hun kleren/ die jeuken hun lakens vinden wij overdreven/ wij zijn aan behelpen gehecht en er is niemand/ hier van wie we nog iets kunnen leren/ wat zij vertellen blijft ons vreemd futiel.”

Op het toneel danst de soldaat geblinddoekt een innige tango met de vrouw, maar ook met de duivel. Onder het voortdurend ronddraaiende lichtobject wordt hun driehoeksdans steeds ruiger, alsof er een energie vrijkomt die lang is onderdrukt. „In een tekst zegt Judith: pas op voor te veel eelt’. Gevoelens wegstoppen is gevaarlijk. De enige oplossing is je donkere kant accepteren. Je mag agressie voelen. Woede kan ook productief zijn. Dat is de positieve kant van het negatieve.”

L'Histoire du Soldat, Schouwburg Arnhem 19/1, daarna tournee. Inl: www.clubguyandroni.nl

    • Francine van der Wiel