En dit is dus de beste cartoon...

Pieter Geenen won gisteravond de Inktspotprijs 2012. De boodschap in zijn strip is, anders dan bij vorige winnaars, niet meteen duidelijk.

Het eerste ballonnetje in het eerste plaatje van het stripje Daredevils van Pieter Geenen vond de jury van de Inktspotprijs „al briljant”. Het is het plaatje met Ineke, „vrouw zonder vrees!!!”, die kordaat hoog in de lucht over een slap koord in het circus loopt. Ze weet niets van politiek. „Of wij een rechtse regering hebben of een linkse? Geen idee. Ik ga lasagne maken. Met gehakt.”

De Inktspotprijs is de jaarlijkse prijs voor beste politieke tekening. De winnende tekening verscheen op 8 maart 2012 in weekblad Vrij Nederland. Mitt Romney stelde toen de nominatie als presidentskandidaat van de Republikeinse partij zo goed als zeker en Diederik Samsom werd partijleider van de PvdA. En Geenens personages reflecteren op die actualiteit met een houding die zegt: ik doe niet mee.

Schrijver en komiek Kees van Kooten is dit jaar voorzitter van de jury. Bij de opening van de tentoonstelling Politiek in Prent in het Haagse perscafé Nieuwspoort, bezong hij de lof van het stripje waarmee Pieter Geenen gisteravond de Inktspotprijs 2012 won.

Van Kooten is zich ervan bewust dat de keuze een bijzondere is, omdat de prent „niet over politici maar over het volk gaat”. Van Kooten: „Op een bedrieglijk naïeve poppenkastmanier analyseert Geenen de ‘hype van de dag’. Hij becommentarieert de actualiteit vanuit het versimpelde oogpunt van de gewone man.” Die begrijpt het ook niet allemaal, schrijft de jury, maar blijft toch „overal braaf achteraan hollen, denkend dat hij alles doorheeft, maar intussen met open ogen wordt belazerd”.

Het is de eerste keer dat de Inktspotprijs, die sinds 1994 bestaat, naar een combinatie van beelden gaat. Wie naar de winnende tekeningen uit de afgelopen achttien jaar kijkt, ziet dat de jury normaal kiest voor helder en eenvoudig. De maatschappelijke of politieke werkelijkheid gevangen in één beeld, vaak getekend in één klare lijn. Zoals de vragende hand met de gouden manchetknoop, ofwel: de bedelende bankier (2008), getekend door Tom Janssen. Of de tekening van de uitglijdende schaatser in het DSB-logo (2009), van Jos Collignon. Nog een beter voorbeeld: de knielende figuur met het groot houten kruis met Jezus in het achterste, waarmee Peter van Straaten de prijs in 2010 won. Daredevils breekt met die traditie.

De tekening geeft de betekenis niet direct prijs. Want, wat bedoelt Geenen eigenlijk met ‘daredevils’? Is het een hart onder de riem van achteloze burgers die geen kranten lezen? Of bekritiseert hij die mensen juist, omdat ze beter zouden moeten weten? Niet voor niets staan ze op het punt opgegeten te worden door leeuwen, of te worden vertrapt door olifanten. Of is de grap dat ze in het circus altijd overleven? Is de actualiteit één groot circus?

Pieter Geenen: „Die dubbelzinnigheid was niet mijn bedoeling. Journalisten denken altijd dat het vreselijk belangrijk is waar zij mee bezig zijn. Maar dat is niet zo. Zonder een tv- programma als Pauw & Witteman kan een mens prima leven. Echt waar.”

Een hart onder de riem dus?

„Laat ik de tekening er even bij pakken.” Na enige tijd: „Ja, met deze tekening heb ik vooral het belang proberen te relativeren van de enorme focus op het nieuws, onder de spraakmakende Nederlanders.”

Reken je cartoonisten daar ook onder?

„Absoluut! Het gaat ook over ons.”

Snap je dat niet iedereen de tekening begrijpt?

„Nou... Kijk naar dat mannetje.”

    • Pieter van Os