De verklaring die in de kluis bleef

Justitie wil met een nieuwe aanpak de vermenging stoppen van onderwereld en bovenwereld. De eerste strafzaak dreigt het OM morgen te verliezen wegens jokken.

Maastricht. Het ging om een van de grootste inbeslagnames van onroerend goed ooit in Nederland. Een leger van zo’n tweehonderd opsporingsambtenaren legde in de zomer van 2009 beslag op in totaal 134 panden van de nu 61-jarige vastgoedhandelaar uit Kerkrade Johannes – Joep voor vrienden – Janssen. Er werden hennepplantages aangetroffen en de politie nam ook schilderijen, vuurwapens, zeldzame munten en twintig klassieke auto’s in beslag. De rode Chevrolet Corvette convertible 1990 en ook een veertig jaar oude Rolls- Royce Silver Shadow werden ’s avonds in het NOS Journaal getoond.

Morgen, bijna 3,5 jaar later, dreigt de rechtbank van Maastricht het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk te verklaren in de vervolging van Janssen en tien medeverdachten. Janssen wordt verdacht van het faciliteren van hennepteelt, valsheid in geschrifte, belastingfraude en het witwassen van crimineel geld.

De strafzaak lijkt te mislukken, omdat het vermoeden bestaat dat het OM heeft gejokt over de gebruikte opsporingsmethodes, een doodzonde. Er zijn aanwijzingen dat het OM informatie heeft gekregen van een kroongetuige. Tot nu toe heeft officier van justitie Bas Janssen beweringen van de advocaat van de hoofdverdachte, Theo Hiddema, dat er met een kroongetuige, de 37-jarige Pascal H., is gewerkt altijd ten stelligste ontkend. Het ging volgens de aanklager om „door de media opgeblazen” geruchten.

Eind vorig jaar heeft de rechtbank Maastricht het OM evenwel opgedragen verklaringen van Pascal H. aan de rechtbank te overleggen. Het gaat om getuigenissen van Pascal H. die tot nu toe in een kluis liggen, omdat het OM geen overeenstemming met hem wist te bereiken over een regeling zoals een getuigenbeschermingsprogramma.

Vorige week liet de officier van justitie de rechtbank weten dat de ‘kluisverklaringen’ niet worden verstrekt, omdat ze in het onderzoek niet zouden zijn gebruikt. Volgens justitie heeft Hiddema „het belang onvoldoende kenbaar gemaakt” om die stukken te verstrekken. Die weigering kan justitie morgen opbreken.

Justitie noemt het onderzoek tegen de voormalige autohandelaar en pandjesbaas Janssen „een nieuwe aanpak van ondermijnende criminaliteit”. Het optreden maakt deel uit van de ‘Operatie Schone Handen’, een grootscheeps onderzoek naar vermenging van onder- en bovenwereld in Zuid-Limburg. Justitie wil een einde maken aan „fraude en witwassen rondom de vastgoedbranche”, zei aanklager Janssen in zijn requisitoir.

Door gegevens van verschillende instanties – zoals de FIOD, de Belastingdienst, sociale inlichtingen en opsporingsdienst en politie – naast elkaar te leggen probeert men een beeld te krijgen van de greep van de georganiseerde misdaad op gewone handel. Voor de bestuurlijke aanpak van de criminaliteit hebben de gemeenten Heerlen, Kerkrade, Maastricht, Sittard-Geleen en Valkenburg samengewerkt. De methode van onderzoek die in Limburg gebeurde is nu in het hele land ingevoerd en wordt gecoördineerd door tien zogeheten regionale informatie en expertisecentra.

Aanvankelijk wees de rechtbank verzoeken van Hiddema af om de ‘kluisverklaringen’ aan het dossier toe te voegen. De rechters wijzigden hun standpunt toen Hiddema eind vorig jaar met geheime informatie kwam die hij van opsporingsambtenaren had gekregen. Hiddema ontving drie mails van anonieme, goed ingevoerde bronnen die beschreven dat het OM bezig was doelbewust „tactische informatie” achter te houden. De verdediging en rechters zouden worden bedonderd. In de mails wordt aangegeven welke rechercheurs belast met het onderzoek naar de pandjesbaas informatie vergaarden bij Pascal H. Op grond van die nieuwe inlichtingen van Hiddema kreeg het OM alsnog het bevel opening van zaken te geven.

Justitie is zeer ontstemd over de handelwijze van de rechtbank Maastricht. Op de laatste zitting van 21 december kreeg de officier van justitie tot zijn grote ongenoegen zelfs niet de gelegenheid een standpunt kenbaar te maken. „De Maastrichtse rechtbank kijkt onbegrijpelijk wantrouwend naar ons handelen. We hebben de laatste tijd al vaker strafzaken in Maastricht verloren die in hoger beroep alsnog in ons voordeel werden beslecht, dus dat geeft al aan dat er vraagtekens zijn te plaatsen bij de opstelling van de rechtbank”, zegt een hoge functionaris van het OM. Justitie hoopt de rechtbank morgen alsnog te kunnen overtuigen dat de rechters onnodig kritisch zijn over het onderzoek maar vreest het ergste.

De hoofdverdachte, tegen wie justitie een cel straf eiste van 2,5 jaar, zegt geen idee te hebben hoe zijn strafzaak morgen afloopt. „Ik laat me verrassen. Ik heb in ieder geval niets verkeerds gedaan”, zegt Joep Janssen. Om die reden heeft hij ook geen bezwaar tegen vermelding van zijn volledige naam. De gang van zaken bewijst volgens hem dat de echte misdadiger in deze de aanklager is. „Dat hele justitiegebeuren is één criminele organisatie. Ze willen me gewoon hoe dan ook pakken. In Nederland mag je kennelijk geen geld verdienen.”

    • Marcel Haenen